"Planeta Lem" - nowy dom dla literatury i języka w Krakowie

Reklama

W Krakowie powstanie pierwsze w Polsce centrum poświęcone literaturze i językowi. Budowę Centrum Literatury i Języka "Planeta Lem" w dawnym Składzie Solnym na Zabłociu ogłosiło Miasto Kraków podczas konferencji prasowej w dniu 6 września 2018 r. Konferencji towarzyszyło ogłoszenie międzynarodowego konkursu architektoniczno-urbanistycznego na koncepcję Centrum.

23868897 https bi

Patronem Centrum będzie Stanisław Lem. "To najpoczytniejszy i najpopularniejszy polski autor, pisarz podejmujący uniwersalne i aktualne także dla dzisiejszego czytelnika tematy. Planeta Lem będzie miejscem szeroko prezentującym literaturę i dziedzictwo językowe i stanie się symbolem Krakowa Miasta Literatury UNESCO" - mówi Jacek Majchrowski, Prezydent Miasta Krakowa. "Prace nad szczegółową koncepcją centrum trwały przez wiele lat i uczestniczyły w nich wszystkie środowiska literackie naszego miasta - i nie tylko. Na 5-lecie tytułu Miasta Literatury UNESCO dla Krakowa z dumą prezentujemy Państwu dojrzałą wizję miejsca opartego na idei wielopokoleniowej edukacji literackiej i językowej. Chcemy godnie zagospodarować na cele społeczne tę ważną lokalizację - w jej szczególnym kontekście na styku trzech dzielnic i w kontekście innych instytucji kultury Podgórza i Zabłocia" - dodaje Prezydent.

Inwestycja powstanie na należącej do miasta działce o powierzchni ok. 1 hektara przy ul. Na Zjeździe 8, w sąsiedztwie innych instytucji kultury na prawym brzegu Wisły - Fabryki Emalia Oskara Schindlera, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK i Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka, w pobliżu estakady kolei aglomeracyjnej, Muzeum Podgórza i terenów zielonych Bulwarów Wiślanych. W ten sposób powstanie miejsce w sposób szczególny dowartościowujące dzielnicę kultury, jaką w ostatnich latach staje się Zabłocie i Podgórze. Nie bez znaczenia pozostaje także kontekst pobliskiego Placu Bohaterów Getta, a także sukcesywny rozwój Zabłocia, w którym w ostatnich latach przybyło znacząco mieszkańców, rodzin z dziećmi - poszukujących dla siebie tzw. trzeciego miejsca - miejsca spędzania czasu wolnego, edukacji, odpoczynku.

Stanisław Lem patronem literackiego domu Krakowa

Historyczny budynek Składu Solnego od wielu lat był brany pod uwagę jako przyszła przestrzeń kultury. Rozważano w tym miejscu umieszczenie siedzib kolejno: Krakowskiego Biura Festiwalowego, Sinfonietty Cracovii, Muzeum Podgórza i Biblioteki Kraków. Przedmiotem międzynarodowego konkursu na wizję "Planety Lem" jest rewitalizacja XVIII-wiecznego budynku magazynu solnego i dobudowa nowego obiektu po jego wschodniej stronie. Całość będzie stanowić miejsce wielofunkcyjne, otwarte dla wszystkich grup wiekowych, miejsce edukacji literackiej i zarazem wizytówkę pierwszego słowiańskiego miasta literatury UNESCO, którym od 2013 r. jest Kraków.

Sercem inwestycji będzie nowoczesna wystawa dedykowana uniwersum tematycznemu powieści Stanisława Lema - futurologa, powieściopisarza, najczęściej tłumaczonego i wydawanego polskiego pisarza. W tym miejscu pielęgnowana będzie także pamięć o dorobku twórczym innych wybitnych mistrzów słowa, przede wszystkim tych związanych z Krakowem, m.in.: Czesława Miłosza, Wisławy Szymborskiej, Stanisława Wyspiańskiego, Josepha Conrada, Sławomira Mrożka, a także wybitnych tłumaczy, ilustratorów, autorów książki dziecięcej.

Wielofunkcyjna i innowacyjna przestrzeń dla literatury

Koncepcję wystawy głównej przygotowało studio Tengent, którego twórcy byli związani m.in. z sukcesami uznanej grupy Platige Image. Wizja powstała według pomysłu Jacka Dukaja, jednego z najważniejszych współczesnych polskich powieściopisarzy. Narracja wystawy jest zbudowana wokół kluczowych dla Lema zagadnień postępu technologicznego, przypadku, ewolucji, obcości i granicy poznania. Będzie zarazem skierowana do szerokiej publiczności, w tym przede wszystkim do odbiorcy w młodym wieku i dzieci, wciągając uczestników w interaktywną grę z wykorzystaniem innowacyjnych technologii.

We współpracy z Fundacją na Rzecz Muzeum Języka Polskiego powstała także koncepcja dodatkowej wystawy stałej, poświęconej językowi (w tym w szczególności języka polskiego we wszystkich jego odmianach) i ogólnie rozumianej komunikacji. Planowane są ekspozycje ruchome, przypominające wybitne postaci literackiego Krakowa, nowoczesne, modułowe sale wielofunkcyjne z przeznaczeniem na festiwale i inne wydarzenia literackie (w tym Festiwal Conrada, Festiwal  Miłosza, Festiwal Non-Fiction, Festiwal Literatury dla Dzieci, Festiwal Komiksu) oraz szereg innych inicjatyw literackich realizowanych przez przyszłych partnerów centrum), a także mediatekę, kawiarnio-księgarnię i przestrzeń coworkingową dla literackich i kreatywnych środowisk Krakowa. Obiekt uzupełni przyległy ogród, dzięki czemu poprzemysłowe Zabłocie wzbogaci się o nową przestrzeń zieloną. "Inwestycja domyka program rewitalizacji Zabłocia, tworząc wspólny dom dla różnorodnych inicjatyw literackich i wszystkich podmiotów, które od lat budują literacki Kraków. Nasze miasto potrzebuje takiego miejsca i od dawna wspólnie ze środowiskami literackimi naszego miasta, a także Radą Honorową Miasta Literatury UNESCO, rozmawiamy o takiej pojemnej i włączającej różnorodne fenomeny literackiego Krakowa koncepcji" - mówi Prezydent Majchrowski. Realizacja "Planety Lem" to wypełnienie najważniejszej deklaracji Krakowa z aplikacji o przyjęcie do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO. Operatorem obiektu będzie Krakowskie Biuro Festiwalowe, które w imieniu Miasta prowadzi proces inwestycyjny.

Realizację inwestycji poparły nie tylko różnorodne środowiska literackie Krakowa, w tym pisarze skupieni wokół Rady Honorowej Krakowa Miasta Literatury UNESCO, przedstawiciele Rady Języka Polskiego i koalicja polskich językoznawców reprezentowana przez Fundację na rzecz Muzeum Języka Polskiego, reprezentanci Miast Literatury UNESCO z całego świata, ale także liczni goście krakowskich festiwali literackich, księgarze, wydawcy i tłumacze.

Pierwsze w Polsce Centrum Literatury i Języka

Centrum literackie w Składzie Solnym będzie pierwszym w kraju miejscem poświęconym nowoczesnej refleksji nad językiem. Utworzenie Centrum zgodnie poparły Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN oraz wszystkie liczące się środowiska językoznawcze w Polsce. Idea nowoczesnego centrum dla języka wynika z przekonania o niezmienności jego znaczenia w życiu kultur i społeczeństw. Na całym świecie istnieją interdyscyplinarne placówki wykorzystujące w swojej misji najnowocześniejsze technologie, interaktywne instalacje i obiekty przestrzenne pozwalające na przedstawianie zagadnień językowych w sposób przystępny dla szerokiego grona odbiorców. Swoje własne muzea mają już m.in. język hiszpański (Casa del lector w Madrycie oraz Museo del Libro y de la Lengua w Buenos Aires), portugalski (Museu da Lingua Portuguesa w S?o Paulo) czy litewski (Lietuvi? Kalbos Muziejus w Wilnie).

Ogromne, lecz ciągle mało znane i często niedoceniane bogactwo historii polszczyzny i różnorodność zjawisk zachodzących we współczesnym języku polskim może być punktem wyjścia do narracji włączającej nie tylko rodzimych użytkowników języka, ale społeczności polonijne na całym świecie i wszystkich zainteresowanych poznawaniem i zgłębianiem języka jako najdoskonalszego narzędzia komunikacji.

Międzynarodowy konkurs architektoniczny

Ogłoszenie inwestycji zbiega się z inauguracją międzynarodowego konkursu architektoniczno-urbanistycznego na koncepcję Centrum, zorganizowanego we współpracy z Stowarzyszeniem Architektów Polskich oddział Kraków. Dwuetapowy konkurs skierowany do pracowni z całego świata obejmuje rewitalizację dawnego budynku Składu Solnego i realizację nowej bryły lub zespołu budynków po jego wschodniej stronie.

W sądzie konkursowym pod przewodnictwem Piotra Lewickiego zasiądą architekci doświadczeni w realizacjach w dziedzinie kultury, w tym m.in. Alberto Veiga ze studia Barrozzi/Veiga (Filharmonia w Szczecinie, Auditorio Águilas, sale koncertowe w Monachium i Edynburgu, Muzeum Sztuk Pięknych w szwajcarskim Chur) czy Zbigniew Maćków (rewitalizacja dworca PKP we Wrocławiu, odpowiedzialny za głośny projekt "Kościół. Piękno i Kicz" w ramach programu obchodów Europejskiej Stolicy Kultury 2016 Wrocław). Na 28 września wyznaczono termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w konkursie, w marcu 2019 zostaną ogłoszone jego wyniki.
Inwestycja będzie realizowana w latach 2019-2022. Otwarcie obiektu zaplanowane na 2022 rozpocznie nowy rozdział w popularyzacji dzieła Stanisława Lema i dopełni projekt kulturalno-edukacyjny Lem 2021 realizowany pod auspicjami programu Kraków Miasto Literatury UNESCO w związku z przypadającą na rok 2021 setną rocznicą urodzin pisarza.

Inwestycja powstanie w większej części ze środków miejskich, organizatorzy deklarują jednak starania o pozyskanie funduszy zewnętrznych, m.in. z planowanego naboru do Funduszy Norweskich. ""Planeta Lem" spełnia wszystkie wymagania stawiane inwestycjom o charakterze społecznym i kulturotwórczym. Za wzór stawiamy sobie analogiczne centra literackie i kreatywne funkcjonujące z powodzeniem od lat na świecie - Federation Square w Melbourne, Casa del lector w Madrycie, Writers' Centre w Norwich, niemieckie domy literatury. Jesteśmy przekonani, że Kraków jako miasto o szczególnej literackiej tożsamości, a także jedna z kolebek języka polskiego, zasługuje na miejsce będące należytym podkreśleniem tych tradycji, a zarazem przestrzenią dalszej popularyzacji literatury i rozwoju wiedzy o języku" - konkluduje Prezydent Majchrowski.

Krakowskie Biuro Festiwalowe przy udziale Stowarzyszenia Architektów Polskich Oddział Kraków ogłasza międzynarodowy, dwuetapowy, realizacyjny konkurs architektoniczno-urbanistyczny, którego celem jest utworzenie wielofunkcyjnego centrum literackiego pn. "Centrum Literatury i Języka - Planeta Lem", na terenie dawnego Składu Solnego przy ul. Na Zjeździe 8 w Krakowie. Konkurs posiada nadany nr SARP 983.

Patronem krakowskiego Centrum Literatury i Języka będzie Stanisław Lem - wybitny polski pisarz, filozof i futurolog, najchętniej przekładany polski autor w historii, przez większość życia związany z Krakowem. Interaktywna wystawa inspirowana dziedzictwem myśli Lema będzie stanowić centralny element obiektu. Oprócz wystawy "Centrum Literatury i Języka - Planeta Lem" pomieści: nowoczesną salę wielofunkcyjną z przeznaczeniem na organizowane w Krakowie wydarzenia literackie, przestrzeń na wystawy poświęcone literaturze i językowi, ogólnodostępne mediatekę, pracownię multimedialną i kawiarnio-księgarnię a także przestrzenie biurowe. Obiekt będzie stanowić centrum operacyjne dla programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.

Celem Konkursu jest uzyskanie najlepszego rozwiązania architektoniczno-urbanistycznego dla "Centrum Literatury i Języka - Planeta Lem". Zakłada się, że wybrana przez Sąd konkursowy koncepcja uwzględniać będzie szczególny charakter przedsięwzięcia. Istotne jest powiązanie zastosowanych rozwiązań z kontekstami dalekimi i bliskimi (przestrzennymi, architektonicznymi i kulturowymi) Małopolski i Krakowa - miasta kultury, nauki i sztuki. W przedmiotowej lokalizacji Krakowskie Biuro Festiwalowe spodziewa się współczesnej formy architektonicznej najwyższej jakości mogącej stać się wizytówką miasta i regionu. Zadaniem Konkursu jest wyłonienie koncepcji, do opracowania kompletnej dokumentacji projektowej umożliwiającej realizację inwestycji.


Konkurs przeprowadzany jest w języku polskim.

Sąd Konkursowy:
1.    arch. Piotr Lewicki, KSK SARP Oddział Kraków, Sędzia Przewodniczący
2.    arch. Marcin Brataniec, KSK SARP Oddział Kraków, Sędzia Referent
3.    arch. Zbigniew Maćków, KSK SARP Oddział Wrocław, Sędzia Konkursowy,
4.    arch. Alberto Veiga, Hiszpania, Sędzia Konkursowy zagraniczny
Członkowie:
5.    arch. Grzegorz Lechowicz, przedstawiciel MPOIA, Sędzia Konkursowy,
6.    Wojciech Zemek, przedstawiciel spadkobiercy Stanisława Lema, Sędzia Konkursowy,
7.    Jacek Dukaj, autor koncepcji wystawy stałej, Sędzia Konkursowy,
8.    Agata Kwaśnicka-Janowicz, przedstawiciel Fundacji na rzecz Muzeum Języka Polskiego, Sędzia Konkursowy,
9.    Grzegorz Grabowski, Zastępca Dyrektora ds. Operacyjnych, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Sędzia Konkursowy
10.    Andrzej Kulig, III Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa ds. Polityki Społecznej, Kultury i Promocji Miasta, Urząd Miasta Krakowa, Sędzia Konkursowy,
11.    (arch. Marcin Włodarczyk, KSK SARP Kraków, zastępca Sędziego konkursowego)

Sekretariat Konkursu:
1.    arch. Marek Kaszyński, SARP Kraków, Sekretarz organizacyjny Konkursu,
2.    Magdalena Szreniawa, KBF, Sekretarz pomocniczy Konkursu,
3.    (arch. Benita Strzałka, SARP Kraków, zastępca Sekretarza organizacyjnego Konkursu)

Harmonogram:
Ogłoszenie Konkursu - 6.09.2018 r.
Składanie pytań o wyjaśnienie treści Regulaminu - do 14.09.2018 r. do godz. 16:00
Publikacja wyjaśnień treści Regulaminu - do 21.09.2018 r.
Składanie wniosków o dopuszczenie do udziału w Konkursie - 28.09.2018 r. do godz. 16:00
Wysłanie zawiadomień Uczestników o dopuszczeniu do udziału w Konkursie - do 5.10.2018 r.
Składanie pytań o wyjaśnienie treści Regulaminu - do 12.10.2018 r.
Publikacja wyjaśnień treści Regulaminu - do 19.10.2018 r.
Składanie opracowań studialnych (Etap 1) - do 30.11.2018 r. do godz. 16:00
Rozstrzygnięcie Etapu 1 Konkursu - do 14.12.2018 r.
Składanie zapytań o wyjaśnienie zapisów Regulaminu - do 4.01.2019 r.
Publikacja wyjaśnień treści Regulaminu - do 11.01.2019 r.
Składanie prac konkursowych (etap 2) - do 1.03.2019 r. do godz. 16:00
Rozstrzygnięcie, publiczne ogłoszenie wyników Konkursu oraz otwarcie wystawy pokonkursowej - do 15.03.2019 r.

Nagrody:
Pula nagród (kwoty brutto) - 200 000 PLN
pierwsza nagroda - 75 000 PLN
nagrody dla uczestników etapu 2 - 25 000 PLN

Więcej informacji na stronie: http://www.biurofestiwalowe.pl/konkurs-architektoniczny.html

    Więcej o: