Maszyna do mieszkania - utopia XX wieku?

07.10.2016 17:05
W swoich publikacjach le Corbusier często odwoływał się do maszyn - samolotów, samochodów, statków, które były wyobrażeniem postępu technologicznego, który zdaniem architekta, powinien być także drogą rozwoju architektury

W swoich publikacjach le Corbusier często odwoływał się do maszyn - samolotów, samochodów, statków, które były wyobrażeniem postępu technologicznego, który zdaniem architekta, powinien być także drogą rozwoju architektury (źródło: www.centrumarchitektury.org)

XX wiek w historii architektury był przełomowym okresem. Architekci zerwali z historyzmem, a na świat przyszedł modernizm, który do dziś dnia króluje w sposób niepodzielny. Zmieniła się nie tylko forma, ale także samo podejście projektowania. Co dziś zostało z Le Corbusierowskiego hasła: Dom jest maszyną do mieszkania?

Rewolucja formalna nie byłaby możliwa bez rewolucji ideologicznej. Narodziny modernizmu to przede wszystkim zmiana sposobu myślenia o projektowaniu i nadanie architekturze społecznej odpowiedzialności. To działalność architekta miała od teraz zmieniać świat i czynić go lepszym.

Moderniści chcieli zerwać z dotychczasową rolą, która była im przypisana - upiększania rzeczywistości. Zaczęli postrzegać ornament jako niepotrzebny dodatek, przysłowiowy kwiatek do kożucha, podczas gdy zmian wymagała sama rzeczywistość. Nowa, modernistyczna rzeczywistość miała być miejscem stworzonym dla świadomego, nowego modernistycznego człowieka.

Budowane w XIX wieku kamienice tworzyły gęstą miejską tkankę, a mieszkania w nich często były pozbawione światła słonecznego czy zieleni. Nowe myślenie miało zupełnie odmienić sposób korzystania z miast. Ulice z reprezentacyjnych miały zacząć pełnić funkcje czysto użytkowe a całe życie miało przenieść się do przestrzeni pomiędzy wielkimi arteriami - do miast przypominających ogromne parki, w których luźno osadzone byłyby ogromne bloki przypominające wielkie transatlantyki pływające wśród natury. Między budynkami miałaby powstać wspólna przestrzeń dająca mieszkańcom dostęp do światła, powietrza, zieleni i stanowiąca miejsce aktywności i rozwoju.

Fascynacja rozwijającą się motoryzacją, gigantycznymi statkami pasażerskimi, które w końcu pozbawione zostały zbędnej dekoracji pozwoliły architektom uwierzyć w to, że możliwy jest świat, w którym maszyny budowlane nie będą ozdabiane barokowymi puttami a o wartości estetycznej rzeczy będzie decydowała jej funkcjonalność i użyteczność. Wśród głoszonych przez modernistów haseł takich jak "ornament to zbrodnia" czy "mniej znaczy więcej" znalazło się także słynne zdanie Le Corbusiera "Dom jest maszyną do mieszkania".

Architektura nie może zależeć od dobrej woli robotników na placu budowy. Architektura musi wyzwolić się ze średniowiecznego systemu budowania. Konstrukcje domów muszą być wykonywane w wielkich fabrykach, tam, gdzie jest możliwa dokładna kontrola jakości. Ogromna część procesu budowy powinna odbyć się na sucho z zastosowaniem naturalnych i sztucznych materiałów, a dom powinien być montowany na miejscu z gotowych elementów. Wielki przemysł musi opanować budownictwo - tak swoją tezę uzasadniał ojciec modernizmu

Krytycy tej idei zarzucali jej zdehumanizowanie architektury i uczynienie z człowieka przedmiotu zamiast podmiotu. Tymczasem w zamyśle Le Corbusiera to właśnie standaryzacja dawała możliwość sięgania po najnowsze zdobycze techniki, polepszać jakość, a tym samym zapewniać mieszkańcom godne warunki życia. Projektowanie domów miało polegać na tej samej zasadzie, co projektowanie maszyn przemysłowych. Należało odrzucić wszelkie dotychczasowe dogmaty i zacząć projektowanie zorientowane na funkcje, jaki miał pełnić nowy budynek. A funkcją nowego budynku miało być przecież zapewnienie ludziom jak najbardziej komfortowych warunków do pracy i odpoczynku. To modernistycznej rewolucji zawdzięczamy funkcjonalne kuchnie, mieszkania otwarte na światło, wolną przestrzeń czy powszechny dostęp do miejskich instalacji.

Architektura? Budowanie schronień. Dla kogo? Dla ludzi. Oto program. Jak wyrazić ten program w dostępnej rzeczywistości? Za pomocą techniki. Sporządzając plany. Plany dające się zrealizować już teraz, z istniejącymi materiałami i maszynami, tak aby spełniały podstawowe potrzeby człowieka (psychofizjologicznej jedności). Jak przenieść wirtualne plany do konkretnego dzieła? Zrobić to w fabrykach, w niezliczonych warsztatach poddanych ścisłej przemysłowej kontroli. Jak wlać ducha w tę rewolucyjną inicjatywę? Poprzez architekturę, wyraz ducha epoki. Nadeszły nowe czasy - Le Corbusier

Czy dzisiejsze domy to ciągle maszyny do mieszkania? Pewnie mało który architekt dziś wygłosiłby równie radykalną tezę, ale trudno nie zgodzić się z faktem, że nasze mieszkania coraz bardziej naszpikowane są elektroniką i nietrudno wyobrazić sobie, że w nieodległej przyszłości, właśnie niczym maszyna będą odpowiadać na nasze życiowe potrzeby i zachcianki.

Choć nie wszystkie modernistyczne idee się sprawdziły, a niektóre choć wydawały się słuszne, to w rzeczywistości okazały się trudne do realizacji i wcielenia w życie - to wiara w postęp i nadanie budowlom roli podrzędnej w stosunku do człowieka zdają się być wiecznie żywe. Pytanie tylko jak dalszy dynamiczny rozwój technologii wpłynie na przyszły kształt naszych mieszkań.

ZOBACZ ZDJĘCIA >>>

ZOBACZ TEŻ WIDEO

Zobacz także
Komentarze (5)
Maszyna do mieszkania - utopia XX wieku?
Zaloguj się lub komentuj jako gość
  • avatar

    Gość: olek

    Oceniono 10 razy 8

    "Architektura nie może zależeć od dobrej woli robotników na placu budowy" - trafna uwaga. Niestety dziś architektura zalezy głównie od malinowego gustu pań ze wspólnoty. W efekcie mamy w miastach setki bloków pomalowanych na obrzydliwe, przedszkolne kolory - różowy, pistacjowy czy w jakieś wzorki rodem ze szkoły podstawowej. Mozna nie lubić bloków PRLowskich, ale przecież tym bardziej trzeba je wtedy malowac na biało, aby nie były aż tak widoczne.

  • avatar

    Gość: sqro

    0

    modernizm jest dzieckiem swoich czasów, jest totalitarną ideologią, co nawet prześlizgnęło się autormo tego pangieryku,że zacytuję: " Nowa, modernistyczna rzeczywistość miała być miejscem stworzonym dla świadomego, nowego modernistycznego człowieka."

  • avatar

    Gość: n30

    Oceniono 11 razy -3

    Uważam ,że powinniśmy wrócić do idei XIX w kamienic ,budować miasto a nie blokowiska . Ten nowe kamienice powinny pełnić funkcje biurowo - mieszkaniowo - restauracyjna - sklepowa . Od strony ulicy mieszkania takie mogłby by nie mieć nawet otwieranych okien tak jak w biurowcach zeby były jak najbardziej dźwięko szczelne od strony ulicy ,a od strony podwórka ( najlepiej na duzego i pełnego zieleni ) powinny miec balkony z duzymi przeszkleniami .

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Najnowsze artykuły