Forma otwarta - wystawa prac Zofii i Oskara Hansenów w MSN

red

Rozpoczynająca się dziś w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie wystawa poświęcona twórczości Oskara i Zofii Hansenów prezentuje różne aspekty teorii Formy Otwartej, która była osią ich działalności architektonicznej, artystycznej i pedagogicznej.

Oskar i Zofia Hansenowie w mieszkaniu przy ul. Sędziowskiej w Warszawie, 1958. Dzięki uprzejmości Fundacji Zofii i Oskara Hansen.
mat. prasowe

Teoria Formy Otwartej, ogłoszona przez Oskara Hansena (1922-2005) podczas Międzynarodowego Kongresu Architektury Nowoczesnej CIAM w Otterlo w 1959 roku, zakładała otwarcie architektury na współtworzenie jej wraz z użytkownikami. Przeciwstawiał się strukturom, które definiował jako Formę Zamkniętą - do końca zaprojektowanym, nie pozostawiającym żadnego marginesu dla kreatywności ich użytkowników i stanowiących raczej pomnik wystawiony twórcom niż komfortową przestrzeń do życia.

Hansen proponował radykalną zmianę sposobu myślenia o roli architekta. Miała ona polegać przede wszystkim na tworzeniu „tła dla zdarzeń”, passe partout dla codziennego życia. Architektura miała za zadanie eksponować ludzi i bogactwo ich codziennej aktywności w przestrzeni. Skupiona na procesie, wydobywaniu podmiotowości i tworzeniu ram dla indywidualnej ekspresji, stawała się narzędziem, które mogło być używane i przekształcane przez jej użytkowników, i które łatwo dostosowywało się do ich zmiennych potrzeb.


Koncepcję Formy Otwartej Hansen rozwijał w projektach różnej skali: od projektów
wystawienniczych, tymczasowych pawilonów i osiedli mieszkaniowych, po Linearny System Ciągły, projekt liniowych miast rozciągających się przez całe terytorium Polski, od morza do Tatr. Współautorką wielu z tych projektów, w szczególności zrealizowanych osiedli mieszkaniowych, była jego żona, Zofia Garlińska-Hansen (1924
- 2013). Architektka związana z Warszawską Spółdzielnią Mieszkaniową zwykle pozostawała w cieniu męża, jej udział w tworzeniu Formy Otwartej był jednak przez Oskara Hansena stale podkreślany.

Wystawa jak Forma Otwarta

Wystawa pokazuje różne obszary i skale twórczej działalności, w których Forma Otwarta znalazła zastosowanie."Tło zdarzeń" skupia się na projektach wystaw i pawilonów wystawienniczych, które ze względu na swój efemeryczny charakter stanowiły idealne pole dla teoretycznych eksperymentów. "Polityka skali" koncentruje się na projektach urbanistycznych Oskara Hansena, pokazując ich społeczno-polityczny wymiar. "Jednostka w zbiorowości" przybliża realizacje osiedli mieszkaniowych Hansenów w Warszawie i Lublinie, prezentując ich mniej znane, często niezachowane detale. "Architektura jako instrument" skupia się na projektach budynków użyteczności publicznej: muzeum, galerii, teatru, studia nagraniowego, których kształt miał być determinowany przez użytkowników. "Aktywny negatyw" pokazuje przestrzenie prywatne Hansenów i związaną z nimi koncepcję rzeźbiarskiego przedstawienia wnętrza architektonicznego. "Antypomnik" opowiada o czasoprzestrzennym projekcie pomnika „Droga” upamiętniającego ofiary obozu Auschwitz-Birkenau – zespołowej pracy, która stała się rzeźbiarskim odzwierciedleniem Formy Otwartej. W poszczególne części wystawy wplecione są przykłady zadań z pracowni Oskara Hansena na Wydziale Rzeźby warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Hansen uczył w  warszawskiej  ASP Akademii przez 30 lat, promując założenia Formy Otwartej wśród swoich studentów.


Do założeń Formy Otwartej nawiązuje również architektura wystawy przygotowana przez grupę projektową Centrala. W swoich formach przywołuje ona skojarzenia z projektami wystawienniczymi Oskara Hansena, a nielinearna narracja i możliwość swobodnego wyboru ścieżki zwiedzania sprawia, że samo zwiedzanie ekspozycji staje się doświadczeniem w duchu Formy Otwartej.


Wystawa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie to czwarta odsłona ekspozycji
przygotowanej przez Soledad Gutiérrez, Aleksandrę Kędziorek i Łukasza Rondudę,
wyprodukowanej przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie oraz Museu d'Art Contemporani de Barcelona. Wystawa była prezentowana w MACBA w Barcelonie (2014), Muzeum Serralves w Porto (2015) i Yale School of Architecture w New Haven, USA (2016). Warszawska odsłona jest zwieńczeniem międzynarodowego tournée wystawy.

ZOBACZ ZDJĘCIA >>>

Otwarcie wystawy 15 września o godzinie 20:00 w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Muzeum nad Wisłą, Wybrzeże Kościuszkowskie 22.

Skomentuj:

Forma otwarta - wystawa prac Zofii i Oskara Hansenów w MSN