Trzymetrowa rzeźba Tomasza Górnickiego stanie na dziedzińcu poznańskiego Skarbca

Przy placu Wolności 15 w Poznaniu powstaje realizacja, w której architektura i sztuka współczesna mają tworzyć spójną kompozycję. Centralnym punktem Skarbca będzie „Integracja Przestrzeni” – trzymetrowa rzeźba Tomasza Górnickiego. Dzieło zostanie udostępnione mieszkańcom i odwiedzającym centrum miasta wraz z zakończeniem inwestycji, planowanym na początek 2027 roku.

Rzeźba ma przedstawiać formę ludzkiej postaci, jednak oglądana z różnych perspektyw przywołuje również skojarzenia z drzewem. Inspiracją dla artysty była między innymi historyczna ornamentyka budynku. Praca odwołuje się także do symboliki wolności – rozumianej jako wartość wymagająca odpowiedzialności i zaangażowania. Nieprzypadkowe jest więc jej umiejscowienie przy poznańskim Placu Wolności.

Przeczytaj więcej o Skarbcu>>

Od glinianego modelu do stalowej konstrukcji

Tomasz Górnicki (ur. 1986 w Warszawie) należy do grona rozpoznawalnych polskich rzeźbiarzy współczesnych. Ukończył Wydział Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie uzyskał dyplom z wyróżnieniem w pracowni prof. Janusza Antoniego Pastwy. W swojej twórczości łączy klasyczne umiejętności rzeźbiarskie z eksperymentami dotyczącymi formy, materiału i relacji dzieła z otoczeniem. Realizuje zarówno monumentalne obiekty i interwencje w przestrzeni miejskiej, jak i mniejsze prace prezentowane w galeriach. Często podejmuje tematy związane z kondycją człowieka, archetypami i relacją jednostki z przestrzenią oraz czasem.

W przypadku poznańskiej realizacji ważne jest zestawienie tradycyjnej figuracji ze współczesnym sposobem kształtowania formy. Artysta zwraca uwagę również na relację między skalą budynku a skalą człowieka.

Proces powstawania „Integracji Przestrzeni” rozpoczął się od modelowania w glinie. Następnie forma została zeskanowana i przeniesiona do technologii cyfrowej, by ostatecznie przybrać postać stalowej konstrukcji. Rzeźba składa się z około 120 płaszczyzn, które wymagały precyzyjnego opracowania i połączenia. Prace nad jej wykonaniem trwały około pół roku.

- „Integracja Przestrzeni” odnosi się do kilku kwestii. Przede wszystkim do połączenia starego z nowym. Rzeźba jest współczesna, ale odnosi się do klasycznej figuracji. Jest jeszcze druga skala: mamy ogromny budynek i człowieka, który przychodzi na dziedziniec i ogląda tę rzeźbę. Chciałem połączyć skalę architektury ze skalą ludzką, osobistą. Rzeźba jest znacznie mniejsza od budynku, ale kumuluje perspektywę i przyciąga uwagę. Dzięki niej zaczynamy inaczej patrzeć na całe otoczenie– tłumaczy Tomasz Górnicki, autor rzeźby.

Istotną rolę w odbiorze dzieła odegra również światło. Geometryczna bryła, zbudowana z wielu załamujących się pod różnymi kątami płaszczyzn, będzie zmieniać swój wygląd w zależności od pory dnia i kąta padania promieni słonecznych. Dzięki temu rzeźba nie będzie statycznym elementem dziedzińca, lecz obiektem, którego odbiór zmienia się wraz z warunkami otoczenia.

Sztuka jako część miejskiej przestrzeni

Rzeźba stanie na styku dwóch części kamienicy Skarbiec – historycznej i nowoczesnej. Budynek zaprojektowano jako kompozycję dwóch zespolonych skrzydeł, które wspólnie wyznaczają przestrzeń wewnętrznego dziedzińca. To właśnie on ma pełnić funkcję ogólnodostępnego miejsca spotkań, otwartego zarówno dla mieszkańców, jak i osób odwiedzających centrum Poznania.

Umieszczenie dzieła Górnickiego w centralnym punkcie założenia ma podkreślać relacje między architekturą, zielenią i użytkownikami przestrzeni. Rzeźba będzie jednocześnie elementem kompozycji dziedzińca i punktem odniesienia dla jego -odbiorców.

- Architektura i sztuka będą przemawiać do odbiorcy tym samym językiem – oba elementy stanowią część jednej opowieści. Cieszymy się, że obecność rzeźby uznanego polskiego artysty Tomasza Górnickiego stanie się impulsem do odkrywania Skarbca i jego dziedzińca jako nowej, otwartej przestrzeni miasta – mówi Magdalena Banak, project manager inwestycji Skarbiec.

Za wprowadzeniem rzeźby do przestrzeni poznańskiej kamienicy stoją Fundacja Pro Akademika oraz inwestor projektu Skarbiec. Realizacja uzyskała dofinansowanie w ramach programu „Rzeźba w przestrzeni publicznej – 2026”, organizowanego przez Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku ze środków budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Rzeźba jako pretekst do międzypokoleniowego dialogu

Projektowi towarzyszą działania edukacyjne i artystyczne, których celem jest przybliżenie sztuki współczesnej szerszemu gronu odbiorców. Fundacja Pro Akademika podkreśla szczególnie znaczenie międzypokoleniowego charakteru przedsięwzięcia i możliwości kontaktu ze sztuką poza tradycyjną przestrzenią galerii.

- Rzeźba w przestrzeni publicznej oddziałuje w wyjątkowy sposób na odbiorców, kształtując ich światopogląd, prowokuje pytania o sens istnienia czy postawy społeczne. Kontakt ze sztuką trochę mimochodem, bez konieczności wejścia do galerii jest szczególnie wartościowy dla młodzieży, której uwagę zabiera dziś głównie świat wirtualny. Sztuka pobudza wrażliwość, zaciekawia, zachęca do poznawania. Właśnie, by rozwijać zainteresowanie sztuką Fundacja zorganizowała także konkurs, którego tematem są: „Wolność, Godność Człowieka oraz Obecność sztuki w codziennym życiu miasta”- mówi Małgorzata Wróblewska, prezes Fundacji Pro Akademika.

Konkurs obejmował trzy kategorie: fotografię, rysunek i słowo. Uczestnicy mogli przedstawić własną interpretację rzeźby i jej przesłania za pomocą autorskiej fotografii, pracy plastycznej lub krótkiej formy literackiej, eseju czy osobistej refleksji.

Dodatkową okazją do poznania założeń projektu będzie spotkanie z Tomaszem Górnickim. 7 listopada o godz. 12.00 w Galerii Łazorczyk w Poznaniu artysta opowie o idei „Integracji Przestrzeni”, procesie jej powstawania oraz roli sztuki w przestrzeni publicznej. Wykład będzie również okazją do rozmowy o relacji artysty z odbiorcą i o tym, dlaczego dzieło sztuki nie musi narzucać interpretacji, lecz może prowokować do własnych poszukiwań.

„Integracja Przestrzeni” ma być trwałym elementem dziedzińca Skarbca, ale także punktem wyjścia do dialogu między historią a współczesnością, architekturą a sztuką oraz miastem i jego mieszkańcami. Jej obecność wpisuje się w szerszą ideę udostępniania sztuki poza instytucjami kultury i włączania jej w codzienne doświadczenie miejskiej przestrzeni.