Architektura w Szczecinie. TOP 10 najciekawszych budowli 'małego Paryża'

Śródmieście Szczecina, mimo rozległych zniszczeń wojennych, zachowało do dziś swój unikalny kształt. Liczne kwartały mieszkalne, zielone skwery i place z gwiaździstym układem ulic mogą przypominać urbanistykę Paryża... Zobacz nasz subiektywny przewodnik architektoniczny!
Szczecin z lotu ptaka Szczecin z lotu ptaka szczecin.gazeta.pl via www.cezaryskorka.pl

Szczecin, czyli "mały Paryż"

Śródmieście Szczecina zaprojektowane jako urbanistyczna kompozycja kwartałów, mimo rozległych zniszczeń wojennych, zachowało do dziś swój unikalny kształt. Zespoły zabytkowych kamienic czynszowych stanowią całe kwartały mieszkaniowe. Sklepy i lokale usługowe pojawiają się w ich parterach. Specjalne miejsca w strukturze miasta zajmują gmachy szkół i urzędów. Całość przecina sieć ulic, z charakterystycznymi - nawiązującymi do paryskich - placami gwiaździstymi. Taka sztywna tkanka miasta zmiękczona jest zadrzewionymi alejami, skwerami i parkami.

Tzw. czynszowe kamienice Szczecina zostały wzniesione w stosunkowo krótkim okresie od końca XIX do początku XX wieku. Były budowane w bardzo szybkim tempie z zadziwiająco wysoką jakością warsztatu rzemieślniczego i wyszukanymi niekiedy detalami fasad. Pod koniec drugiej wojny światowej część kwartałów uległa całkowitemu lub fragmentarycznemu zniszczeniu. Tak powstałe dziury w tkance miejskiej zostały z czasem załatane blokami mieszkalnymi z elementów prefabrykowanych.

Na tym tle powstały liczne obiekty zasługujące na wyróżnienie, a dziesięć najciekawszych z nich przedstawiamy w naszym zestawieniu>>

Kino Kosmos w Szczecinie Kino Kosmos w Szczecinie AG

Kino Kosmos, ul. Wojska Polskiego, proj. Andrzej Korzeniowski, 1959.

Najmłodszy zabytek Szczecina - został wpisany do Rejestru Zabytków w 2006. Oryginalny budynek Kina Kosmos zaprojektował jeden z ciekawszych architektów działających w tym mieście po wojnie - Andrzej Korzeniowski -  autor projektu równie ikonicznego 'grzybka' przy budynku Baltony. Kino Kosmos stoi na placu powstałym po zniszczonych w czasie  wojny kamienicach i zlikwidowanym skrzyżowaniu ulic. Dzięki cofnięciu w głąb kwartału ma pokaźnych rozmiarów plac wejściowy  (zabudowany obecnie budkami z gastronomią) a ślepa ściana sąsiedniej kamienicy była niegdyś tłem dla wielkoformatowego neonu przedstawiającego nazwę kina na tle gwiaździstego nieba.

Mozaika na ścianie frontowej Kina Kosmos

Front kina zdobi panoramiczna, kolorowa mozaika autorstwa artysty plastyka Emanuela Messnera.

 

Kino Kosmos w Szczecinie przy ul. Wojska Polskiegosedina.pl

Neony kina Kosmos w Szczecinie

Kościół pw. Świętej Rodziny przy ul.Królowej Korony Polskiej w Szczecinie Kościół pw. Świętej Rodziny przy ul.Królowej Korony Polskiej w Szczecinie fot. autora

Kościół pw. Świętej Rodziny, ul.Królowej Korony Polskiej, proj. Adolf Thesmacher, 1931.

Najbardziej kultowy kościół w Szczecinie. Modernistyczna, klasycznie prosta, syntetyczna bryła o wąskich pionowych oknach z powtarzającym się motywem łuku mistrzowsko łączy ciężkość świątyń romańskich z lekkością i wertykalizmem gotyku. Do katedr gotyckich nawiązuje też okrągłe okno w środku fasady frontowej. Budynek ma prawie sto lat a dzięki surowym, kubicznym formom nawiązującym do architektury przemysłowej nadal wygląda nowocześnie i świeżo. Nowoczesna jest nie tylko forma ale i konstrukcja w środku żelbetowe łuki, na zewnątrz cegła klinkierowa.

Kościół Św. Rodziny w Szczecinie ma cechy wspólne z kościołem św. Józefa w Zabrzu oraz z kościołem św. Antoniego w Pile.

Kościół pw. Świętej Rodziny przy ul.Królowej Korony Polskiej w Szczecinie

Kościół pw. Świętej Rodziny przy ul.Królowej Korony Polskiej w Szczecinie

Wnętrze kościoła pw. Świętej Rodziny przy ul.Królowej Korony Polskiej w Szczecinie

Kościół pw. św.Józefa w Zabrzu, architekt Dominikus Böhm, 1931

Kościół pw. św.Józefa w Zabrzu, architekt Dominikus Böhm, 1931

 

Kościół św. Antoniego w Pile

Kościół św. Antoniego w Pile, architekt Hans Herkommer, 1930

Floating Arena, basen olimpijski w Szczecinie Floating Arena, basen olimpijski w Szczecinie PARA

Wojewódzki Dom Sportu, ul.Felczaka, proj. Marian Rąbek, 1964 dziś Floating Arena - proj. Orłowski Szymański Architekci, 2011.

WDS to zespół 3 budynków, w których znajdują się hala sportowa, mały basen oraz duża pływalnia wraz z zapleczem. Znawcy doceniają jego znakomite rozwiązanie przestrzenno urbanistyczne a także zwracają uwagę na wyróżniającą się bryłę, detal, faktury i kolorystykę. W roku 2011 kompleks powiększył się o basen olimpijski nazwany zgodnie ze strategią marketingową miasta (Szczecin Floating Garden 2050) Floating Arena. Projekt tej pływalni został wyłoniony w konkursie SARP z 2007 roku.

Kompleks sportowy WDS (Wojewódzki Dom Sportu)

Floating Arena

Floating Arena

Floating Arena nocą

ZOBACZ FILM O TYM BUDYNKU>>

Biurowiec firmy Kontakt, al. Niepodległości, proj. Stanisław Kondarewicz, artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 1993

Bryła biurowca ukształtowana została ekspresyjnie i rzeźbiarsko. W oczy rzuca się zaokrąglony narożnik, na szczycie którego znajduje się ukryty balkon. W parterze narożnik jest wklęsły a na jego ścianie znajduje się płaskorzeźba z logo firmy 'Kontakt'. Materiałem elewacyjnym biurowca są wypalone na brąz klinkierowe płytki, które wśród Szczecinian zyskały mu nazwę 'Czekoladka'. Według urbanistki Heleny Freino 'budynek świetnie łączy "dwa światy" architektonicznej estetyki: eklektyczną dawnego lokalu Bajka (budynek sąsiedni - przypis autora) i zunifikowaną, bezstylową, pudełkowatą wieżowca'.

     Biurowiec firmy Kontakt w Szczecinie przy al. Niepodległości architekt Stanisław Kondarewicz, artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 1993fot. autora

Biurowiec firmy Kontakt w Szczecinie przy al. Niepodległości architekt Stanisław Kondarewicz, artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 1993    fot. autora

DH Kupiec w Szczecinie przy ul. Krzywoustego
projekt: architekt Stanisław Kondarewicz / Studio A4 + artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 2003
DH Kupiec w Szczecinie przy ul. Krzywoustego projekt: architekt Stanisław Kondarewicz / Studio A4 + artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 2003 fot. autora

DH Kupiec, ul. Krzywoustego, proj. Stanisław Kondarewicz, Studio A4, artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 2003

Projekt DH Kupiec wyłoniono w konkursie w czasach tuż przed wysypem wielkich galerii handlowych w centrach miast. Pasuje do niego starodawne już dzisiaj, wytworne określenie 'dom towarowy'. Z jednej strony harmonijnie wpisuje się w sąsiadującą zabudowę, z drugiej rzuca się w oczy swoją pełną ekspresji bryłą. Na fasadzie wyartykułowana jest falista linia schodów ruchomych a także zaakcentowany narożnik schodkowo wycofany ku górze. Szary kolor cegieł elewacyjnych z poziomymi kamiennymi pasami powoduje, że budynek elegancko wpisuje się w otoczenie. Po zwiedzeniu wnętrza obiekt z zewnątrz sprawia wrażenie mniejszego niż jest w rzeczywistości. Wnętrze mieści liczne sklepy, szkołę językową, siedzibę dewelopera oraz wielosalowe kino.

 

DH Kupiec w Szczecinie przy ul. Krzywoustegoprojekt: architekt Stanisław Kondarewicz / Studio A4 + artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 2003fot. autora

DH Kupiec w Szczecinie przy ul. Krzywoustegoprojekt: architekt Stanisław Kondarewicz / Studio A4 + artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 2003fot. autora

DH Kupiec w Szczecinie przy ul. Krzywoustegoprojekt: architekt Stanisław Kondarewicz / Studio A4 + artysta rzeźbiarz Ryszard Wilk, 2003fot. autora

Apartamenty Belvedere w Szczecinie przy ul. Moniuszki / Tuwima  
Studio A4, 2004
Apartamenty Belvedere w Szczecinie przy ul. Moniuszki / Tuwima Studio A4, 2004 fot. autora

Apartamenty Belvedere, ul. Moniuszki / Tuwima, proj. Studio A4, 2004.

Eleganckie domy wielorodzinne w ekskluzywnej lokalizacji przy Jasnych Błoniach - jednej z ulubionych przestrzeni publicznych w Szczecinie. Domy są stylizowane na wille, które przed wojną powstawały w tej okolicy. Nazwa zespołu Belvedere wzięła się od mniejszej ostatniej kondygnacji zwieńczonej skośnym dachem, ale wycofanym tak, że z bliska budynki sprawiają wrażenie brył z płaskimi dachami. Na elewacjach występuje tynk oraz szlachetniejsze materiały takie jak jasna cegła klinkierowa ułożona tak, że co druga warstwa jest nieco wysunięta (cecha charakterystyczna szczecińskich przedwojennych budynków ceglanych) oraz drewno dla zaakcentowania charakterystycznych wykuszy. Zwracają uwagę także zagospodarowanie a nawet detale ogrodzenia.

 

Apartamenty Belvedere w Szczecinie przy ul. Moniuszki / Tuwima  Studio A4, 2004fot. autora

Apartamenty Belvedere w Szczecinie przy ul. Moniuszki / Tuwima  Studio A4, 2004fot. autora

Apartamenty Belvedere w Szczecinie przy ul. Moniuszki / Tuwima  Studio A4, 2004fot. autora

04.04.2011 SZCZECIN , BUDYNEK PRZY ULICY TUWIMA , JASNE BLONIA .  FOT . ARTUR KUBASIK / AGENCJA GAZETA Fot. Artur Kubasik / Agencja Gazeta

Budynki STBS w Szczecinie przy ul. gen. Kleeberga
Biuro Architektoniczno Budowlane, Marek Sietnicki / mellon architekci, 2001
Budynki STBS w Szczecinie przy ul. gen. Kleeberga Biuro Architektoniczno Budowlane, Marek Sietnicki / mellon architekci, 2001 fot. mellon architekci

Budynki STBS, ul. gen. Kleeberga, proj. Biuro Architektoniczno Budowlane / Marek Sietnicki - mellon architekci, architektura zieleni Olga Sietnicka, 2001.

Budynki, po obejrzeniu których Hubert Trammer z magazynu Architektura pisał, że Szczecinowi pod względem architektury bliżej do Rotterdamu niż do Warszawy. Swoją prezentację tych obiektów zatytułował 'Gra z blokiem' ponieważ istotny jest tutaj kontekst, który poddany został reinterpretacji w nowych budynkach. Nie tylko tworzą one z istniejącym wielkopłytowym wieżowcem kompozycję ale też zapożyczają zygzak użyty tam jako ozdoba balkonów. Tutaj zygzak oplata cały budynek - od cokołu poprzez balkony aż po dach. Elewacja pod zygzakiem to układanka z okien i prostokątnych pól kolorowego tynku. Mini-osiedle wyróżnia się kompleksową dbałością o szczegóły widoczną także w nowatorskim, interesującym zagospodarowaniu terenu, częścią którego jest plac zabaw. Świadomie zaprojektowana jest nawet grafika numeracji klatek schodowych.

TBSy na Kleeberga zaliczone zostały w rankingu Architektury Murator do 10 najbardziej znaczących realizacji w Polsce ostatnich 20 lat. Sami Szczecinianie twierdzą, że jest to jeden z ciekawszych fragmentów ich miasta. Minęło ponad 10 lat od ich zbudowania a te budynki nadal wyglądają jakby przyleciały tam z kosmosu - zabieg niezwykle trudny do powtórzenia, jak się okazuje.

Budynki STBS w Szczecinie przy ul. gen. KleebergaBiuro Architektoniczno Budowlane, Marek Sietnicki / mellon architekci, 2001fot. mellon architekci

Budynki STBS w Szczecinie przy ul. gen. KleebergaBiuro Architektoniczno Budowlane, Marek Sietnicki / mellon architekci, 2001     fot. mellon architekci

      Budynki STBS w Szczecinie przy ul. gen. KleebergaBiuro Architektoniczno Budowlane, Marek Sietnicki / mellon architekci, 2001fot. mellon architekci

22.10.2011 SZCZECIN , BLOK MIESZKANIOWY PRZY UL. KLEEBERGA .  FOT. CEZARY ASZKIELOWICZ / AGENCJA GAZETA DLOSZ strony lokalne GW - Szczecin  SLOWA KLUCZOWE:  SKARBY ARCHITEKTURY ARCHITEKTURA BUDYNEK OBIEKT MIASTO  ZDJ?CIE DO WK?ADKI:  DLOSZ strony lokalne GW - SzczecinFot. Cezary Aszkiełowicz / Agencja Gazeta

Amfiteatr - Teatr Letni im. Heleny Majdaniec w Parku Kasprowicza, w Szczecinie
architekt Zbigniew Abrahamowicz, 1975
Amfiteatr - Teatr Letni im. Heleny Majdaniec w Parku Kasprowicza, w Szczecinie architekt Zbigniew Abrahamowicz, 1975 Fot. Cezary Aszkiełowicz / Agencja Gazeta

Amfiteatr - Teatr Letni im. Heleny Majdaniec w Parku Kasprowicza, proj. Zbigniew Abrahamowicz, 1975.

Amfiteatr jest wpisany w naturalną skarpę w Parku Kasprowicza niedaleko jeziorka Rusałka. Charakterystycznym elementem amfiteatru jest paraboliczny, żelbetowy łuk podtrzymujący tekstylne zadaszenie sceny i pierwszych rzędów widowni. Widownię flankują betonowe kaskadowe fontanny, obecnie używane jako donice z kwiatami. Jest to jeden z największych amfiteatrów w Polsce (4,5 tysiąca miejsc siedzących). Odbywają się tutaj koncerty i inne imprezy rozrywkowe.  

Ikoniczny łuk szczecińskiego amfiteatru przywodzi na myśl ten z miasta St.Louis, oraz kojarzy się z symbolem trasy POP-MART zespołu U2 z roku 1997.

22.12.2008 SZCZECIN PARK KASPROWICZA AMFITEATR NOWE OSWIETLENIE  FOT. DARIUSZ GORAJSKI \ AGENCJA GAZETA  PLYTA SZCZECIN NR 382   SLOWA KLUCZOWE:  AMFITEATR PARK KASPROWICZA TEATR LETNIFot. Dariusz GORAJSKI \ AG

Amfiteatr ? Teatr Letni im. Heleny Majdaniec w Parku Kasprowicza, w Szczeciniearchitekt Zbigniew Abrahamowicz, 1975fot. Agencja Gazeta

Plac Jasne Błonia im. Jana Pawła II 
1927
Plac Jasne Błonia im. Jana Pawła II 1927 fot. forum.gazeta.pl

Plac Jasne Błonia im. Jana Pawła II, 1927.

Powstał w latach 1925-27 na części gruntów przekazanych miastu przez zamożną niemiecką rodzinę przedsiębiorców i posiadaczy ziemskich Quistorpów (zgodnie z życzeniem Johannesa Quistorpa). Pozostała część to Park Kasprowicza (wcześniej Quistorp Park). Jest to rozległy trawnik z alejami spacerowymi i rzędami platanów klonolistnych po bokach. Jest największym w Polsce skupiskiem tych drzew. W rejonie Jasnych Błoni znajdują się dwa monumenty - Pomnik Czynu Polaków oraz pomnik Papieża Jana Pawła II. Skwer, leżąc na szczecińskiej złotej osi, jest częścią większego systemu zieleni miejskiej i miejskich przestrzeni publicznych. Zaczynając od Placu Lotników, przez Aleję Fontann, Jasne Błonia, Park Kasprowicza aż po Las Arkoński. Przy placu znajduje się między innymi gmach Urzędu Miasta Szczecin.

Plac Jasne Błonia im. Jana Pawła II 1927fot. nortus.pinger.pl

Plac Jasne Błonia im. Jana Pawła II 1927pl.wikipedia.org/wiki/Jasnełonia

Plac Jasne Błonia im. Jana Pawła II 1927pl.wikipedia.org/wiki/Jasne_Błonia

Dom F w Szczecinie, mellon architekci Dom F w Szczecinie, mellon architekci fot. mellon architekci

Dom F, proj. mellon architekci, 2007.

Jeden z ciekawszych domów jednorodzinnych zbudowanych w ostatnich latach w Szczecinie. Bryła archetypicznego domku została tutaj rozcięta na 4 części po czym części te zostały rozsunięte i obrócone. Przestrzeń powstała w wyniku rozsunięcia służy doświetleniu wnętrza. Plan miejscowy w tej części miasta wymaga budowania domów ze skośnym dachem jednak inwestor i architekci chcieli domku niezwykłego - stąd zabieg transformacji. Pokrycie dachu i ścian tym samym materiałem - łupkiem jest nawiązaniem do nurtu architektury holenderskiej (np. domy autorstwa MVRDV).

Dom F w Szczecinie, mellon architekcifot. mellon architekci

Dom F w Szczecinie, mellon architekcifot. mellon architekci

Inwestycje w budowie

Są to realizowane właśnie (2012) zwycięskie projekty wyłonione w konkursach architektonicznych zorganizowanych przez szczeciński oddział SARP. Powstają one w odległości zaledwie kilku metrów od siebie.

Obiekty te, gdy będą już skończone, mają szansę umieścić Szczecin na współczesnej architektonicznej mapie Polski a być może nawet Europy. Bez wątpienia staną się natychmiastowymi ikonami miasta.

Centrum Dialogu Przełomy, konkurs 2009, otwarcie 2014

projekt KWK Promes Robert Konieczny

Centrum Dialogu Przełomy zostało zaprojektowane tak, by w jak najmniejszym stopniu rywalizować z wcześniej zaplanowanym budynkiem filharmonii. Doskonałym sposobem na to okazała się zaproponowana przez katowickich architektów hybryda budynku i placu.

Centrum Dialogu Przełomy i Filharmonia w Szczecinie

Filharmonia, konkurs 2007, otwarcie 2013

projekt Estudio Barozzi Veiga

Filharmonia w Szczecinie

Gmach filharmonii zainspirowany został charakterystycznymi dla Szczecina dachami i wieżami nadającymi miastu akcenty pionowe.

Więcej o:
Komentarze (25)
Architektura w Szczecinie. TOP 10 najciekawszych budowli 'małego Paryża'
Zaloguj się
  • Gość: janik

    Oceniono 36 razy 34

    to zdjęcie z lotu ptaka jest wspaniałe. nie wiedziałem, ze to miasto tak dobrze wygląda

  • quba18

    Oceniono 33 razy 31

    Jestem przeciwny rankingom typu "top 10" nawet jeśli są opatrzone dopiskiem "subiektywny". Należałoby tu przyjąć jednak jakąkolwiek metodę selekcji, mniej lub bardziej naukową niż "najciekawszy". Po obejrzeniu tego rankingu osoby spoza Szczecina, który jest słabo rozpoznawalnym miastem w Polsce, raczej nie wyrobią sobie o nim pozytywnego zdania. Wrzucono tu do jednego worka ciekawsze budynki z lat 90-tych i początku nowego stulecia (Czekoladka, Kupiec), modernistyczny, przedwojenny kościół - pomijając inne wartościowe budynki z tego okresu, jeden dom jednorodzinny, zrujnowany Kosmos i dawny WDS oraz dwa przykłady zabudowy mieszkaniowej (choć realizacji o porównywalnej wartości jest więcej). Dziwna to kompilacja, opatrzona tytułem, który sugeruje, iż "to najciekawsze co w Szczecinie można zobaczyć" Chętnym proponuję jednak Szczecin odwiedzić osobiście, to miasto jest zbyt skomplikowane aby je szufladkować w takim rankingu. Podobne zestawienia jedynie wypaczają obraz. Natomiast jeśli już ktoś nie może się powstrzymać przed tworzeniem list to warto na bazie tych przykładów było ograniczyć się albo do zabudowy mieszkaniowej (tu świetne tbsy!) albo do pokazania uzupełniania ubytków po wojnie w zabudowie pierzejowej (też ciekawa historia, która cały czas dzieje się na naszych oczach)

  • Gość: gregor

    Oceniono 32 razy 22

    hehe, śmieszny ten ranking, jestem ze szczecina i możecie mi wierzyć lub nie ale jest 1001 bardziej interesujących budowli w moim mieście niż te pokazane przez autora...

  • kalla15

    Oceniono 15 razy 13

    Po co w tytule Paryż, skoro oprócz informacji o układzie ulic, nie pokazuje się zabudowy z okresu przebudowy miasta??? Żeby to miało sens, powinno się pokazać szerokie aleje obsadzone drzewami i stare kamienice z ciekawymi detalami. Wybór miejsc do tego artykułu jest dziwaczny i niestety nie zachęci nikogo do odwiedzenia miasta i nie podpowie co naprawdę warto zobaczyć.

  • Gość: śś

    Oceniono 12 razy 10

    da fakk?!! jak ktoś już pisze artykuł to nie może wstawić aktualnych zdjęć np. Kina Kosmos? A jeżeli już się postarzało to go nie przywoływać ?. Poza tym ujęcie domu handlowego "Kupiec" pokazuje go masakrycznie..., oblepionego reklamami, banerami i ze ślepą ścianą TO ŚWIETNY PROJEKT I BUDYNEK!. To miał być TOP10 reklama czy antyreklama? ema.

  • Gość: marfi

    Oceniono 9 razy 9

    Kiedy byłem w Szczecinie pierwszy raz (1989), za cholerę nie mogłem znaleźć drogi - ani do domu, ani nigdzie. Gubiłem się za pierwszym rogiem. ;) Później zrozumiałem dlaczego: układ ulic. Ja byłem przyzwyczajony do ulic wyłącznie prostopadłych i nie mogłem zapamiętać żadnej trasy - przedziwne uczucie tak nagle stracić orientację.
    Musiałem zawsze z kimś chodzić... Piękne miasto macie państwo. :) I miałem wtedy 20 lat, tralala!

  • Gość: Blublas

    Oceniono 15 razy 7

    Uwielbiam Szczecin. Miasto zapomniane, bo 'poniemieckie', z ogromnym bezrobociem, upadajacymi fabrykami, wszechibecna bieda... A mimo to high level jesli chodzi o poziom miejskiego zycia. Dla mnie pierwsze miejsce do zamieszkania. Zwlaszcza szczecinskie Pogodno, najcudowniejsza w Polsce dzielnica willowa, o ktorej perelkach tutaj nie wspomniano. Mysle, ze do Szczecina swietnie pasuje okreslenie: najbardziej wielkomiejskie wsrod prowincjonalnych miast Polski.
    P.S. Moj nauczyciel od historii architektury zawsze powtarzal, ze prowincjonalizm nie jest domena miejsca lecz umyslu. Kto wie ze ze Szczecina do Berlina to tylko godzina drogi samochodem?

  • tajemnicapanstwowa

    Oceniono 10 razy 6

    kosmos zostal wpisany na liste tylko przez te mozaike...

  • Gość: Mila

    Oceniono 4 razy 4

    szkoda, że autor artykułu pod zdjęciami Jasnych Błoni nie dodał, ze aleja platanowa na Jasnych Błoniach to największe skupisko platanów w Polsce.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX