Furtki Ponidzia — znikający element krajobrazu. Unikalne mikroarchiwum ginącego designu z PRL-u
„Furtki Ponidzia — znikający element krajobrazu” to badawczo-wizualny projekt Anny Kargol, który wyrasta z uważnego, codziennego patrzenia na wiejski krajobraz okolic Pacanowa. Z pozornie nieistotnych, często mijanych bez refleksji metalowych furtek autorka buduje archiwum unikatowych form — śladów lokalnej estetyki i anonimowego rzemiosła, które stopniowo znikają z okolic Ponidzia. Przeprowadzka na wieś stała się tu impulsem do odkrywania na nowo materialnej kultury miejsca i jej cichych, nieoczywistych detali.

Projekt „Furtki Ponidzia” zaczął się od zmiany perspektywy. Kiedy Anna Kargol przeprowadziła się z miasta na wieś, w okolice Pacanowa, codzienność zaczęła płynąć innym rytmem. Rowerowe przejażdżki po okolicy stały się sposobem na poznawanie nowego miejsca — dróg, pól, domów i ludzi. Wtedy pojawiły się one: furtki. Na pierwszy rzut oka zwyczajne, niemal niewidoczne. Z czasem okazało się jednak, że każda opowiada własną historię.
Jedne przyciągały geometryczną symetrią i rytmem metalowych prętów, inne delikatnością niemal koronkowych ornamentów. Niektóre przypominały roślinne formy, inne budowały abstrakcyjne kompozycje z prostych linii i kształtów. Choć powstawały z myślą o funkcji — miały chronić, wyznaczać granicę, prowadzić do domu — kryły w sobie zaskakującą wrażliwość estetyczną. I przede wszystkim: żadna nie była taka sama.
Tak narodził się projekt dokumentacyjny Anny Kargol — próba zatrzymania czegoś, co powoli znika z krajobrazu Ponidzia. Wiejskie furtki stały się dla niej czymś więcej niż detalem architektonicznym. To ślady anonimowego projektowania czasów PRL-u: tworzone lokalnie, często z dostępnych materiałów i metalowych resztek, ale wykonywane z wyczuciem proporcji, rytmu i ornamentu. Praktyczne, a jednocześnie piękne — projektowane bez nazwisk, lecz z wyraźnym autorskim gestem.

Furtki Ponidzia - archiwum Anny Kargol

Furtki Ponidzia - archiwum Anny Kargol

Furtki Ponidzia - archiwum Anny Kargol

Furtki Ponidzia - archiwum Anny Kargol
„Furtki Ponidzia” nie są jednak projektem nostalgicznym ani próbą idealizowania przeszłości. To raczej forma uważnego patrzenia — badawczo-wizualna opowieść organicznie związana z miejscem zamieszkania i doświadczeniem oswajania nowego krajobrazu. Zebrane dotąd archiwum obejmuje już ponad sto unikatowych wzorów, spośród których zaczynają wyłaniać się powtarzalne typologie i charakterystyczne serie motywów, tworząc nieformalny katalog lokalnej estetyki. Są więc furtki kwiatowe, pajęczaki, rombo-rozety, wertykalne, ufo czy rozety.
Z czasem pojawiła się potrzeba, by furtki wydobyć z cyfrowego archiwum i nadać im materialny wymiar. Tak powstał pomysł pocztówek — niewielkich przedmiotów, które można wysłać, zachować między stronami książki albo przypiąć do lodówki. Skromnych form, niosących pamięć miejsca i codzienną uważność.
Anna Kargol z wykształcenia graficzka, przez wiele lat związana z warszawską branżą reklamową, mieszka dziś na wsi pod Pacanowem, gdzie krok po kroku odnawia stary dwór i przywraca do życia lokalne meble oraz przedmioty codzienności. Projekt „Furtki Ponidzia” jest częścią większej opowieści — o przestrzeni, pamięci i pięknie ukrytym w rzeczach, które zbyt łatwo uznajemy za zwyczajne.
Projekt publikowany jest na na Instagramie oraz na stronie www.furtkiponidzia.com.


- Więcej o:
![Pawilon „Siemianowicka 68” w Chorzowie. Proj. Studio Wojciech Fudala i JBA – Justyna Boduch Atelier, Pawilon „Siemianowicka 68” w Chorzowie. Proj. Studio Wojciech Fudala i JBA – Justyna Boduch Atelier,]()
Pawilon zamiast kolejnego bloku. „Siemianowicka 68” w Chorzowie odpowiada na potrzeby mieszkańców
![Showroom PANNA w Porcie Czerniakowskim Showroom PANNA w Porcie Czerniakowskim]()
Showroom PANNA w Porcie Czerniakowskim. Architektura spotyka autorskie wzornictwo
![Dom w Rzeszowie - z lewej: przed metamorfozą; z prawej: po metamorfozie Dom w Rzeszowie - z lewej: przed metamorfozą; z prawej: po metamorfozie]()
Metamorfoza domku kostki w Rzeszowie. Biała bryła, grafitowe okna i nowa relacja z ogrodem [PRZED I PO]
![Pawilon Domu Słowa Polskiego w superkwartale Towarowa 22 Pawilon Domu Słowa Polskiego w superkwartale Towarowa 22]()
Dom Słowa Polskiego zyska nowe życie. Modernistyczny pawilon stanie się częścią Ogrodów Towarowa
![Dom Zero Krzysztofa Stanowskiego. Proj. Exterio Architektura Dom Zero Krzysztofa Stanowskiego. Proj. Exterio Architektura]()
Tak będzie wyglądał Dom Zero Krzysztofa Stanowskiego. Cztery bryły ukryte w lesie – projekt Exterio Architektura
![Nowe osiedle przy ul. Postępu 2 na warszawskim Służewcu. Proj. WWAA Nowe osiedle przy ul. Postępu 2 na warszawskim Służewcu. Proj. WWAA]()
Postępu 2 w Warszawie. WWAA projektuje otwarte osiedle na Służewcu
![Damrota Garden w Katowicach. Proj. Konior Studio Damrota Garden w Katowicach. Proj. Konior Studio]()
Ogród nad miastem. Damrota Garden w Katowicach projektu Konior Studio
![Akademia Muzyczna w Bydgoszczy. Proj. plus3-architekci Akademia Muzyczna w Bydgoszczy. Proj. plus3-architekci]()
Cegła, szkło i dźwięk. Kampus Akademii Muzycznej w Bydgoszczy z kolejną nagrodą












