Peter Zumthor w Kielcach

100-letnia synagoga w Kielcach ma się stać za dwa lata centrum spotkań kultur i religii. Obiekt od 70 lat nie służy już jako świątynia a w niedługim czasie przestanie być siedzibą Archiwum Państwowego. Nowe funkcje użytkowe wykreuje w dawnej bożnicy światowej sławy architekt Peter Zumthor ze Szwajcarii.

- Bardzo się z ucieszyłem z tej wiadomości, bo to jeden z najlepszych, jeśli nie najlepszy obecnie architekt na świecie, a w każdym razie najgłośniejszy dzięki ostatniej nagrodzie - mówi prezydent Lubawski.

We wtorek Zumthor przyjął od władz miasta propozycję wykonania projektu zagospodarowania budynku synagogi i zapowiedział, że na wiosnę przyszłego roku przyjedzie do Kielc, by rozpocząć prace. Kielecka synagoga w wyniku powojennej odbudowy w stylu socrealistycznym straciła swoją pierwotną formę architektoniczną.

Zgodnie z ogólną koncepcją przekształcenia budowli, ma ona pomieścić m.in. nowy awangardowy teatr Grzegorza Artmana i publiczną bibliotekę z czytelnią. - Żydzi, jak przyjadą do Kielc, powinni mieć tam swój kąt, może swój pokoik, w którym będą mogli się modlić, napić się herbaty, porozmawiać - powiedział rezydent Kielc Wojciech Lubawski Lubawski.

W jego opinii, będzie to miejsce szczególne, toteż potrzebny jest ktoś, kto to miejsce wymyśli i zbuduje jego wizję. Dlatego miasto sięga po najwyższe - jak zaznaczył - autorytety na świecie. - Ominięcie tradycji tego budynku i funkcji, jaką on kiedyś pełnił, byłoby grzechem - podkreślił prezydent Kielc.

Peter Zumthor (ur. 1943) jest zaliczany do grona najlepszych współczesnych architektów na świecie. W tym roku odebrał w Buenos Aires nagrodę Jaya Pritzkera, która uważana jest za Nobla w dziedzinie architektury.

Po informacji o tegorocznej nagrodzie Anna Cymer tak pisała o nim w "Gazecie Wyborczej":

"Zumthor, obok duetu Herzog & deMeuron, najbardziej obecnie ceniony architekt ze Szwajcarii, jest zaprzeczeniem gwiazdora. Choć ceniony na całym świecie, nie projektuje sygnowanych swoim nazwiskiem gadżetów, nie pokazuje się w mediach, nie udziela wywiadów, a co najważniejsze - niechętnie pracuje poza granicami własnego regionu. (...) Zumthor nie bierze udziału w międzynarodowych konkursach, nie przyjmuje też zleceń na widowiskowe gmachy w światowych stolicach. Pracuje w odosobnieniu, powoli (...). Dlatego każdemu projektowi poświęca maksimum uwagi i zaangażowania. Twórczość Zumthora często przedstawiana jest jako najlepszy przykład typowego dla współczesnej szwajcarskiej architektury minimalizmu. Architekt posługuje się wyłącznie najprostszymi formami, nie używa ornamentów ani dekoracji, jego budynki są surowe i oszczędne."

***

Wzniesioną w stylu mauretańsko-neoromańskim synagogę w Kielcach ufundował Mojżesz Pfeifer. Zaczęto ją budować w 1902 roku, równocześnie z neogotyckim kościołem pw. Świętego Krzyża i bizantyjską cerkwią pw. Świętego Mikołaja. Wszystkie trzy świątynie zaprojektował architekt miejski Stanisław Szpakowski (1868-1926). 8 i 9 października tego roku - w 100. rocznicę dedykowania bożnicy - w ramach Szabatonu odbyła się w dawnej świątyni pierwsza od 70 lat liturgia szabatu.

źródło: PAP, GW