Drugie życie dawnej Fabryki Perun. Na Grochowskiej ruszają prace zabezpieczające zabytkowe hale

Perun. Fabryka, która zapisała się w historii Warszawy

Teren dawnej Fabryki Perun to jedno z miejsc, w których przemysłowa historia Warszawy pozostaje czytelna do dziś. Początki przedsiębiorstwa sięgają pierwszych dekad XX wieku, kiedy spawalnictwo zaczynało odgrywać coraz większą rolę w rozwoju europejskiego przemysłu.

W 1913 roku w Warszawie uruchomiono produkcję tlenu w firmie „Perun”. Trzy lata później, z inicjatywy inżyniera Alfreda Sznerra, doszło do połączenia przedstawicielstwa L’Air Liquide ze Spółką Akcyjną „Perun”. Powstałe Towarzystwo Akcyjne „Perun” rozpoczęło przy ul. Grochowskiej produkcję sprzętu i materiałów spawalniczych.

Po I wojnie światowej przedsiębiorstwo weszło w okres dynamicznego rozwoju. W 1919 roku jego dyrektorem został Alfred Sznerr, który kierował firmą aż do 1944 roku. Zakłady Peruna produkowały m.in. tlen, urządzenia do cięcia oraz materiały wykorzystywane w spawaniu gazowym i elektrycznym.

Perun był nie tylko jednym z pionierów polskiego spawalnictwa. W okresie międzywojennym rozwijał również zastosowanie tlenu w medycynie, lecznictwie i ratownictwie, produkując aparaturę do tlenoterapii oraz lampy dla straży pożarnych i ratowniczych służb kolejowych.

Fabryka Perun zapisała się także w historii polskiej architektury. Na przełomie lat 20. i 30. firma wykonała spawaną konstrukcję warszawskiego gmachu PKO. Ważący 700 ton szkielet był wówczas największą tego typu konstrukcją budowlaną w Europie. Skala i różnorodność działalności pokazują, jak ważnym ośrodkiem polskiej myśli technicznej była warszawska fabryka.

Cztery hale wracają do życia

Prace przy historycznej zabudowie będą prowadzone z poszanowaniem jej industrialnego charakteru. Zakres renowacji obejmie m.in. demontaż istniejących dachów i przewiezienie ich elementów do konserwacji, przywrócenie wtórnie zamurowanych okien oraz kompleksowe odrestaurowanie hal i dostosowanie ich do nowych funkcji.

„Proces będzie wymagał pogodzenia dwóch pozornie przeciwstawnych założeń: zachowania autentyczności miejsca i jednoczesnego przygotowania dawnych obiektów do zupełnie nowego sposobu użytkowania. Chcemy, by elementy stanowiące o charakterze dawnej fabryki pozostały ważną częścią architektury całego założenia”- mówi architekt Marcin Mostafa z WWAA.

„Perun to dla nas projekt z charakterem – nie zaczynamy od zera – wchodzimy na teren z gotową, ponad stuletnią historią. Rozpoczęcie prac budowlanych oznacza wejście w najbardziej fascynujący etap tego procesu i moment, w którym możemy zacząć przywracać historycznym halom dawną świetność. Zachowane obiekty nie staną się zamkniętym reliktem przeszłości ani dekoracyjnym elementem osiedla. Zależy nam, by po zakończeniu inwestycji historia Peruna była wciąż obecna i naturalnie splatała się ze współczesnym życiem tego miejsca” – dodaje Luiza Grunwald, CO – Director Alides Polska.

Stare hale nie znikną. Dostaną drugie życie

Zachowane zabudowania dawnego Peruna staną się częścią współczesnego założenia mieszkaniowego. Alides Polska zdecydował się włączyć historyczne obiekty w nową strukturę, zamiast usuwać je z krajobrazu inwestycji.

Projekt przygotowała warszawska pracownia WWAA, założona przez Natalię Paszkowską i Marcina Mostafę. Koncepcja zakłada połączenie zachowanej zabudowy poprzemysłowej ze współczesną architekturą mieszkaniową oraz przestrzeniami dostępnymi dla mieszkańców dzielnicy.

W nowych budynkach powstaną docelowo 242 mieszkania oraz lokale usługowe. Istotnym elementem inwestycji będzie również zachowanie czterech dawnych hal przemysłowych i nadanie im nowych funkcji.

Z początkiem września 2026 roku inwestycja wchodzi w etap realizacji. Jednym z najbardziej wymagających zadań będzie kompleksowa modernizacja historycznych hal. Zostaną one zachowane, odrestaurowane i zaadaptowane na lokale usługowe. Dzięki temu dawna część fabrycznego kompleksu pozostanie aktywnym elementem życia dzielnicy, a nie jedynie świadectwem jej przemysłowej przeszłości.

Ceglane mury spotkają nową architekturę

Nową część inwestycji zaprojektowała warszawska pracownia WWAA, założona przez Natalię Paszkowską i Marcina Mostafę. Architektura współczesnych budynków ma nie konkurować z industrialnym dziedzictwem Peruna, lecz stworzyć dla niego odpowiednie tło.

Rozczłonkowane bryły, elewacje oraz zastosowanie betonu, siatek i tynków będą nawiązywać do przemysłowego charakteru miejsca. Ważnym elementem projektu są również osie widokowe, które zaprojektowano tak, aby ceglane hale pozostały dobrze widoczne i nadal odgrywały istotną rolę w kompozycji całego założenia.

Zestawienie nowej zabudowy z historycznymi obiektami ma pozwolić zachować czytelność dawnego układu fabrycznego, jednocześnie nadając mu współczesny charakter.

Nowy fragment dzielnicy

Perun ma być nie tylko zespołem mieszkaniowym, ale również nowym fragmentem dzielnicy. Teren inwestycji pozostanie otwarty na miasto, a pomiędzy funkcjami mieszkaniowymi i usługowymi pojawią się tereny zielone oraz ścieżka edukacyjna poświęcona historii dawnej fabryki.

Przestrzeń zaprojektowano tak, aby różne funkcje mogły współistnieć w jednym założeniu. Mieszkania, usługi, zieleń i zachowana zabudowa przemysłowa mają tworzyć miejsce dostępne nie tylko dla przyszłych mieszkańców, lecz także dla lokalnej społeczności.

Perun otworzy się na Pragę

Rozpoczęcie budowy nie oznacza końca historii Fabryki Perun. Przeciwnie – ponad sto lat od uruchomienia produkcji w Warszawie miejsce rozpoczyna kolejny etap swojej historii.

Dawny kompleks przemysłowy stanie się adresem dla 242 mieszkań, usług i ogólnodostępnych przestrzeni. Jednocześnie zachowane zostaną historyczne hale, które po renowacji mają ponownie stać się aktywną częścią Pragi-Południe. W ten sposób przemysłowe dziedzictwo Peruna nie zostanie zamknięte w przeszłości, lecz stanie się elementem współczesnego życia miasta.