Panoramalake nad Jeziorem Czorsztyńskim. Domy w duchu Starych Maniów

Panoramalake w Kluszkowcach to kameralny zespół czterech dwulokalowych domów, który powstał zaledwie kilkaset metrów od Jeziora Czorsztyńskiego. Projekt zrealizowano w miejscu o silnej tożsamości krajobrazowej – w dolinie potoku Kluszkowianka, u podnóża południowych stoków Pasma Lubania w Gorcach. 

Z działki opadającej ku południowemu zachodowi rozciąga się wyjątkowy widok na taflę jeziora, pobliską górę Wdżar i dalsze pasma górskie na horyzoncie. – Chcieliśmy zachować tę naturalną ekspozycję, dlatego skalę zabudowy dostosowaliśmy do ukształtowania terenu. Zależało nam na architekturze, która stanie się częścią krajobrazu i nie narzuci mu dominującej formy – mówi architekt Marek Szpinda z pracowni UCEES.

Śladami Starych Maniów

Kluszkowce należą do podhalańskiego obszaru kulturowego. Architekci odwołali się jednak przede wszystkim do zabudowy okolic Czorsztyna, która była bardziej użytkowa i skromniejsza niż bogato zdobione formy wprost kojarzone z architekturą Podhala.

Inspiracji szukali między innymi w historycznej zabudowie Starych Maniów, które w latach 90. ubiegłego wieku zostały całkowicie zalane wodami Jeziora Czorsztyńskiego. Pamięć o architekturze wsi zachowała się jedynie w dokumentacji i fotografiach, z których korzystali autorzy projektu.

– Nie chcieliśmy jednak dosłownie odtwarzać regionalnych wzorców. Szukaliśmy elementów, które można twórczo rozwinąć i przełożyć na współczesny język architektury – dodaje architekt Piotr Uherek, współwłaściciel UCEES.

Dominującym elementem kompozycji są strome, dwuspadowe dachy. Ich krawędzie układają się w rytmiczną linię nawiązującą do zarysu górskich szczytów. Proporcje budynków oparto na zestawieniu jasnego, tynkowanego parteru z lżejszą kondygnacją poddasza, wykończoną beżową płytą fryzowaną. Układ ten odzwierciedla proporcje zabudowy Starych Maniów, w której wysoka połać dachu dominowała nad niższą, masywniejszą bryłą parteru.

Wykusze jak dawne ganki

Charakterystycznym elementem domów są przeszklone wykusze. To współczesna interpretacja dawnych obudowanych ganków. – Wprowadzają więcej światła do wnętrz i otwierają je na krajobraz, a jednocześnie pozostają czytelnym odniesieniem do lokalnej tradycji – wyjaśnia Marek Szpinda.

Wykorzystując widokowy potencjał działki zaprojektowano od strony południowej przestronne tarasy ze szklanymi balustradami. Ich płyty oparto na żelbetowych wspornikach, których forma stanowi swobodne rozwinięcie rysi –  wysuniętych poza lico ściany końców drewnianych bali lub belek. W tradycyjnych domach górskich podtrzymywały one okapy dachów.

Materiały i kolorystykę elewacji dobrano tak, by oglądane z bliska budynki przyciągały uwagę fakturą i detalem, z większej odległości zaś łagodnie wpisywały się w otoczenie.

Szare deski i dekoracyjny motyw

Do wznoszonych tu niegdyś drewnianych domów odwołuje się pionowy szalunek z szarych desek modrzewiowych. Zastosowano go na ścianach szczytowych parteru, gdzie podkreśla strefy wejściowe. Pionowe podziały pojawiają się także na beżowym wykończeniu górnej kondygnacji i przypominają tradycyjne odeskowanie. 

Wyrazistym detalem jest dekoracyjny fryz poprowadzony na styku poddasza i parteru. Jego powtarzalny rytm czerpie z ornamentyki drewnianej architektury regionu, nie powtarzając jednak dosłownie lokalnych motywów.

Projekt uzupełniają rozwiązania techniczne ograniczające wpływ zabudowy na środowisko. Domy wyposażono w gruntowe pompy ciepła, panele fotowoltaiczne oraz zbiorniki retencyjne gromadzące wodę opadową, wykorzystywaną m.in. do podlewania roślin.

______

Autorzy: arch. Marek Szpinda, arch. Piotr Uherek
Współpraca autorska: arch. Kamila Politańska, arch. Jan Kusior, arch. Mikołaj Kusior, arch. Barbara Jamróz
Realizacja: 2025 r.
Powierzchnia domu: 255 m²
Inwestor: Panorama Lake Grzybek & Legendziewicz sp. j.