Brakujący brzeg Wisły. Bulwary Praskie projektu BBGK Architekci

Historia tego miejsca przez dekady związana była z przemysłem. Fabryka Samochodów Osobowych powstała na Żeraniu pod koniec lat 40. XX wieku. Produkowano w niej Warszawy, Syreny, Polskie Fiaty i Polonezy, a później także samochody marek Daewoo i Chevrolet. Teren fabryki oraz sąsiadujące z nią arterie projektowano przede wszystkim z myślą o produkcji i transporcie. Dzisiejsza ulica Jagiellońska, nosząca niegdyś nazwę alei Stalingradzkiej, była szeroką trasą obsługującą ruch związany z zakładem.

Produkcja samochodów zakończyła się pod koniec lutego 2011 roku, kiedy z żerańskiej fabryki wyjechało ostatnie auto. Wraz z końcem działalności FSO zaczął zmieniać się również sposób postrzegania tego obszaru. Teren przestał być przede wszystkim zapleczem przemysłowym, a zaczął być postrzegany jako potencjalny fragment miasta – tym cenniejszy, że położony w pobliżu Wisły i terenów nadrzecznych.

„Najbardziej wyjątkowym i charakterystycznym elementem tej części Niziny Mazowieckiej jest Wisła i otaczająca ją przyroda. Pod tym względem działka, na której powstają Bulwary Praskie jest zupełnie wyjątkowa, ze swoją idealną ekspozycją na światło, bliskością rzeki, kontaktem z naturą i widokiem na panoramę centrum. Jeżeli w jakimś miejscu należy dziś budować miasto, to właśnie tutaj” – podkreślają architekci z pracowni BBGK.

Znaczenie lokalizacji wynika nie tylko z sąsiedztwa rzeki. Od zachodu teren graniczy z łęgami wiślanymi oraz obszarem planowanego Parku Naturalnego Golędzinów. Jednocześnie południowo-zachodnia ekspozycja zapewnia dobre doświetlenie wnętrz i przestrzeni wspólnych. W przeciwieństwie do wielu fragmentów lewego brzegu Wisły tutaj między zabudową a rzeką nie znajduje się wielopasmowa trasa szybkiego ruchu.

To właśnie relacja z rzeką i krajobrazem stała się jednym z najważniejszych punktów wyjścia dla koncepcji Bulwarów Praskich.

Miejska tkanka otwarta na Wisłę

Założenie powstaje na podłużnym terenie rozciągającym się między Jagiellońską a Wisłą. Architekci zdecydowali się na układ inspirowany klasyczną strukturą miasta: z kwartałami zabudowy, hierarchią ulic, placami i przestrzeniami wspólnymi. Zróżnicowanie wysokości ma odpowiadać położeniu poszczególnych części zespołu.

Od strony Jagiellońskiej wyższa zabudowa tworzy miejską pierzeję. W parterach zaplanowano lokale usługowe, dzięki czemu ta część założenia ma pełnić bardziej miejski charakter. W kierunku Wisły wysokość budynków stopniowo się zmniejsza. Najbliżej rzeki przewidziano pięcio- i sześciokondygnacyjne wille miejskie.

Ważnym elementem kompozycji będzie około kilometrowa zielona oś biegnąca przez całe założenie. Linearny park ma łączyć kolejne kwartały, prowadząc głównym ciągiem pieszym. Zaplanowano także dwa place, które mają stać się lokalnymi punktami spotkań i przestrzeniami o bardziej miejskim charakterze.

Istotne było również zapewnienie możliwie szerokiego kontaktu z Wisłą. Układ budynków, ich przesunięcia oraz wyznaczone osie widokowe zaprojektowano tak, aby widoki na rzekę i tereny nadwiślańskie pojawiały się także z dalszych części inwestycji.

Po zachodniej stronie założenia ma powstać Park Naturalny Golędzinów. Planowany obszar obejmuje około 65 hektarów i rozciąga się wzdłuż Wisły. Znajdują się tam łąki, zarośla oraz łęgi. Teren jest objęty ochroną w ramach obszaru Natura 2000 „Dolina Środkowej Wisły” oraz Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Sąsiedztwo cennego przyrodniczo krajobrazu było jednym z czynników wpływających na sposób kształtowania nowej zabudowy.

Ważnym elementem całego układu będą również dwie wieże wyznaczające jego najwyższe punkty. Jedna z nich, mająca 55 metrów wysokości, została już zrealizowana. Obie mają stanowić dominanty założenia widoczne również w panoramie Warszawy z lewego brzegu Wisły.

Różnorodna zabudowa zamiast monotonii

BBGK Architekci zdecydowali się na zróżnicowanie poszczególnych budynków, przy zachowaniu wspólnych zasad dotyczących skali, materiałów i kolorystyki. Dzięki temu całe założenie ma tworzyć spójną strukturę, ale bez efektu jednolitego, powtarzalnego osiedla.

Architektura opiera się na stosunkowo spokojnej kolorystyce, kamieniu i oszczędnym detalu. Poszczególne budynki otrzymują indywidualnie projektowane wejścia, obramowania, balustrady i fragmenty elewacji. Pojawiają się również subtelne odniesienia do kolorystyki architektury południa Europy.

Autorzy projektu podkreślają, że jednym z założeń było tworzenie architektury odpornej na szybko zmieniające się mody. Materiały, proporcje i detale mają budować charakter inwestycji także w dłuższej perspektywie.

Za realizację odpowiada Mennica Polska. Inwestor od początku uczestniczy w kształtowaniu architektury zespołu, zwracając uwagę m.in. na jakość materiałów oraz rozwiązania stosowane w poszczególnych budynkach. Zróżnicowanie architektoniczne znajduje odzwierciedlenie również w ofercie mieszkaniowej – w ramach założenia powstają lokale o różnych metrażach i standardach.

Skala projektu sprawia, że Bulwary Praskie mają wykraczać poza formułę dużego osiedla mieszkaniowego. Pierwszy zakończony etap obejmuje 10 budynków, w tym 55-metrową wieżę, oraz 764 mieszkania. Kolejne 13 budynków z 790 mieszkaniami jest w budowie. Docelowo inwestycja ma składać się z ponad 50 budynków i około 4 tys. mieszkań.

„Przez lata ta część Warszawy pozostawała trochę w cieniu lewobrzeżnej części miasta, a dziś możemy zobaczyć jej ogromny potencjał. Warszawa jest miastem położonym na stosunkowo płaskim terenie, dlatego Wisła jest jednym z jej najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu. Wiele z tego, co w Warszawie najcenniejsze, ma związek z rzeką. Dlatego tak ważne było dla nas, żeby potencjał tej działki dobrze wykorzystać. Tutaj udało się stworzyć miejsce, które otwiera się na Wisłę i pozwala korzystać z jej sąsiedztwa dużej liczbie mieszkańców Warszawy. To projekt, który oferuje zupełnie nowy sposób myślenia o tej części Pragi i dopełnia historię budowania miasta wzdłuż Wisły”– podsumowuje Konrad Grabowiecki z BBGK Architekci.