Nowoczesna biblioteka, naturalnie

Kampus PAT w Krakowie

Zrealizowany według projektu Krzysztofa Ingardena i Jacka Ewy budynek biblioteki Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie stanowi pierwszy etap budowy kompleksu PAT. Jego koncepcja wyłoniona została w drodze przeprowadzonego w 1999 roku konkursu. Układ urbanistyczny całego zespołu zainspirowany został historycznymi rozwiązaniami przestrzennymi ulicy Kanoniczej w Krakowie, przy której znajduje się dawna siedziba PAT. Główne trakty piesze - "aleja Noblistów" oraz "ulica Teologów" organizują przestrzeń kompleksu, w której zlokalizowano bibliotekę, domy akademickie, mieszkania profesorskie, stołówkę i kaplicę. Wokół centralnej przestrzeni publicznej nazwanej Dziedzińcem Akademickim umieszczone zostały - oprócz biblioteki - budynki dydaktyczne i administracji.

Elastyczna biblioteka

Projektanci dążyli aby gmach biblioteki był obiektem możliwie elastycznym. Układ przestrzenny budynku zapewnia częściową zmienność w zakresie aranżowania funkcji we wnętrzach. Trzony komunikacji wertykalnej zlokalizowano tak, aby nie kolidowały z ewentualnymi dodatkowymi podziałami w obrębie poszczególnych kondygnacji.

Główną przestrzeń budynku stanowi jednoprzestrzenne wnętrze o wysokości trzech kondygnacji w wydzielonymi antresolami, gdzie mieszczą się otwarte magazyny z wolnym dostępem do półek. Udostępnienie niemalże całego księgozbioru czytelnikom pozwala na efektywną pracę oraz uwalnia od konieczności stosowania kosztownych systemów do transportu i składowania, a także umożliwia równomierne rozłożenie ruchu użytkowników.

Ekologiczna struktura

Budynek biblioteki został wzniesiony w stalowej konstrukcji szkieletowej. Na słupach rozmieszczonych w oparciu o siatkę modularną 6x6m (miejscowo 6,6x6m) oparte zostały zdwojony rygle. Konstrukcję nośną dachu stanowią belki z drewna klejonego.

Dach ukształtowano ze spadkiem w kierunku południowym w celu ograniczenia nasłonecznienia przestrzeni wewnętrznej. Jednocześnie taka geometria pozwala na wykorzystanie naturalnej konwekcji powietrza we wnętrzu, wspomagając wentylację i klimatyzację. Przyjęte rozwiązanie klimatyzacyjno-wentylacyjne zakładały minimalizację kosztów eksploatacyjnych w związku z czym zastosowano system odzysku energii zwracający wydatki inwestycyjne w jak najkrótszym czasie. Wszystkie kondygnacje biblioteki stanowią jedną strefę pożarową za wyjątkiem pomieszczeń wydzielonych pożarowo, co jest dodatkowym walorem całego schematu konstrukcyjnego.

Szkło, kamień i stal

Ingarden i Ewy dostosowali zewnętrzny wygląd zwartej bryły biblioteki do zmiennych warunków fizycznych. Mocno nasłoneczniona elewacja wschodnio-południowa została znacznie obniżona opadającym w stronę południową dachem. Pozostała część przeszklona otrzymała osłony w postaci pionowych i poziomych stalowych żaluzji zewnętrznych. Elewację południowo-zachodnia, także wystawiona na działanie słońca, pokryto płytami piaskowca o różowym odcieniu z niewielką ilością otworów okiennych, oraz z wkomponowanymi w pionowych pasach wywiewach układu wentylacji i oddymiania. Całkowicie przeszklony jest główny fragment elewacji północnej, który będzie stanowić pierzeję placu. Przeszklenie to ma na celu wizualne otwarcie wnętrza holu wejściowego biblioteki na publiczną przestrzeń głównego dziedzińca.

Nominacja do nagrody SARP

Przestrzeń wewnątrz biblioteki zaaranżowana został przy użyciu ograniczonej ilości środków. Monochromatyczne biele i szarości urozmaicone zostały gdzieniegdzie jasnym drewnem umeblowania oraz wyeksponowanych belek konstrukcyjnych stropu. Stonowane barwy i naturalne materiały oraz delikatne światło sączące się przez pasy świetlików w dachu tworzą atmosferę sprzyjającą pracy i skupieniu.

Biblioteka PAT jako udane połączenia nowoczesnych technologii oraz projektowania wykorzystującego naturalne uwarunkowania zyskała uznanie środowiska architektonicznego. Dzieło Ingardena i Ewy uzyskało nominację do Narody Roku SARP dla najlepszej realizacji powstałej w 2011 roku.

Biblioteka Papieskiej Akademii Teologicznej

Inwestor: Papieska Akademia Teologiczna, Kraków, ul. Kanonicza 25

Biuro Architektoniczne: Ingarden & Ewy, Architekci, Kraków

Autorzy projektu: dr architekt Krzysztof Ingarden, architekt Jacek Ewy

Projekt konkursowy: 1999 rok

Projekt budowlany: 2000 rok

Realizacja: lata 2001 - 2011

www.ingarden-ewy.com.pl