Między widowiskiem a propagandą. Architektura cyrków ZSRR w nowej książce "Cirk" wywdawnictwa Zupagrafika

W Związku Radzieckim cyrk był czymś znacznie więcej niż rozrywką. Pełnił jednocześnie funkcję kulturalną, propagandową i społeczną, dlatego państwo inwestowało w jego rozwój na niespotykaną wcześniej skalę. Po Rewolucji październikowej cyrk został znacjonalizowany i uznany za sztukę dostępną dla szerokich mas.  Widowiska eksponowały dyscyplinę, sprawność fizyczną, odwagę i podporządkowanie zespołowi – wartości wpisujące się w obraz "nowego człowieka radzieckiego". Programy często unikały jawnej propagandy, ale ich estetyka i organizacja wzmacniały przekaz o potędze państwa oraz możliwościach radzieckiej nauki i techniki.

Cyrk - świątynia rozrywki

W latach 60.–80. XX wieku na terenie byłego Związku Radzieckiego rozpoczęto budowę nowego typu obiektów cyrkowych, które zastąpiły dotychczasowe namioty objazdowe. Cyrki zyskały wówczas trwałą, monumentalną formę i wyodrębniły się jako charakterystyczna typologia powojennej architektury modernistycznej. Powstawały zarówno w stolicach, jak i mniejszych miastach republik radzieckich – od Kiszyniowa i Dniepru po Taszkent i Ałmaty – łącząc cechy socmodernizmu, śmiałe rozwiązania konstrukcyjne oraz funkcję widowiskową.

Ich charakterystyczne, często futurystyczne bryły z żelbetu, przywodzące na myśl latające spodki, kryły zaawansowane rozwiązania techniczne dostosowane do potrzeb przedstawień cyrkowych. Obiekty te stanowiły nie tylko miejsca spektakli, lecz także wyraz ambicji technologicznych i propagandowych państwa oraz ważne dominanty urbanistyczne.

Książka "Cirk" - przegląd cyrków ZSRR

Książka "Cirk",  wydawnictwa Zupagrafika,  prezentuje siedemnaście cyrków wzniesionych na obszarze byłego ZSRR – od Europy Wschodniej po Azję Centralną. Część z nich nadal pełni swoją pierwotną funkcję, inne zostały poddane renowacji lub zmieniły sposób użytkowania. 

Uzupełnieniem książki jest zestaw pięciu papierowych modeli wybranych obiektów, przeznaczonych do samodzielnego złożenia.

• Biszkek - Kirgiski Cyrk Państwowy
• Kiszyniów - Cyrk Państwowy w Kiszyniowie
• Dniepr - Cyrk Państwowy w Dnieprze
• Moskwa - Wielki Moskiewski Cyrk Państwowy
• Taszkent - Cyrk Państwowy w Taszkencie

Książkę "Cirk" można kupić tu>>

---

Zupagrafika to David Navarro i Martyna Sobecka - niezależne wydawnictwo z siedzibą w Poznaniu, oraz duet autorsko fotograficzny, w niebanalny sposób hołdujący architekturze powojennego modernizmu.

Fotografie: Artem Baidala, David Navarro, Faye Davies, Alexander Veryovkin