Nova Mikołowska w Katowicach. Architektura w codziennym użytkowaniu

Nova Mikołowska to duży zespół mieszkaniowy zaprojektowany przez pracownię UCEES. Osiedle powstało w centrum miasta pomiędzy Dworcem Głównym a Parkiem Kościuszki na zdegradowanym obszarze, na którym zachowały się tylko pojedyncze kamienice. W jego najbliższej okolicy wyrosła z czasem różnorodna zabudowa architektoniczna – od eklektycznego kościoła św. św. Piotra i Pawła, poprzez socrealistyczne budynki aż po rzędy XIX-wiecznych kamienic rozrzucone na przylegających do brzegów działki ulicach.

Architekci zdecydowali się przywrócić temu miejscu spójność i funkcję. Istotnym aspektem projektu było nawiązanie dialogu między nową zabudową zastaną tkanką miejską oraz stworzenie ogólnodostępnych dziedzińców i placów z zielonymi skwerami, które miały sprzyjać spotkaniom oraz swobodnemu przemieszczaniu się mieszkańcom oraz użytkownikom miasta.

– Po dwóch latach od realizacji inwestycji projektu byliśmy ciekawi, jak w praktyce spełnia on swoją rolę, jak na osiedlu toczy się codzienne życie. Czy mieszkańcy korzystają z zaproponowanych przez nas przestrzeni wspólnych z placami, przejściami i podcieniami? – mówi architekt Marek Szpinda, współautor projektu.

Zadanie rekonesansu powierzono fotografce Joannie Targosz. Powstały z osiedla fotoreportaż dokumentuje codzienne życie na osiedlu i pokazuje liczne połączenia starego z nowym. Zdjęcia pokazują jak działają przestrzenie wspólne, przejścia, prowizoryczne skróty i miejsca spotkań.  

Osiedle, mimo że nowe, nie zostało odgrodzone od miasta. Przestrzenie pomiędzy budynkami pozostają ogólnodostępne – korzystają z nich nie tylko mieszkańcy, lecz także przechodnie i sąsiedzi z pobliskich kamienic. Fotografie Joanny Targosz udowadniają, że dziedzińce i przejścia stały się częścią codziennych tras pieszych: jedni skracają sobie drogę, inni odpoczywają na ławkach, spędzają czas z dziećmi czy wyprowadzają psy.

 Zrozumienie architektury tylko na podstawie jej formy jest często niepełne. To, jak budynki działają w codziennym użytkowaniu, widać dopiero w momencie, gdy pojawiają się w nich ludzie – mówi Joanna Targosz. I jak zagospodarowują prywatne przestrzenie, co oddają zdjęcia balkonów z przesłonami, stolikami, dekoracjami, pudłami i rowerami.

Zaproponowane przez UCEES rozwiązania zostały już docenione w ważnych konkursach architektonicznych. Projekt zdobył główną nagrodę w kategorii „Budynek mieszkalny wielorodzinny” w konkursie „Nagroda Roku SARP 2024”, a w tym miesiącu otrzymał tytuł „Award Winner” w jednym z najbardziej prestiżowych konkursów międzynarodowych – International Property Awards 2025–2026. Ma na swym koncie również wyróżnienie w plebiscycie „Architektura Roku Województwa Śląskiego 2024”. 

---

Nova Mikołowska

• Autorzy projektu: Arch. Marek Szpinda, arch. Antoni Banaś, arch. Piotr Uherek
• Współpraca autorska: Małgorzata Trojnar

Powierzchnia użytkowa: 16 547 m²
Liczba mieszkań: 353
Liczba lokali usługowych: 20