Nowa siedziba Teatru Lalek w Olsztynie. Będzie jak duży pawilon ogrodowy

Olsztyński Teatr Lalek od ponad 70 lat jest miejscem pierwszych teatralnych emocji dla kolejnych pokoleń mieszkańców. Obecny budynek przy ul. Głowackiego, który w latach 90. miał być jedynie tymczasowym lokum, od dawna nie odpowiada współczesnym wymaganiom funkcjonalnym. To ma się zmienić. Miasto Olsztyn właśnie rozstrzygnęło konkurs architektoniczny na nową siedzibę teatru, wybierając koncepcję pracowni plus3-architekci. Instytucja zyska budynek z dwiema niezależnymi scenami i nowoczesnym zapleczem.

Akt I. Droga przez park

Teatr powstanie przy ul. Tadeusza Mazowieckiego, gdzie spotykają się kultura, sport i rekreacja. W sąsiedztwie znajdują się Hala Urania, Planetarium, obiekty OSiR i Park Centralny. To jedna z najbardziej uczęszczanych tras spacerowych w Olsztynie, którą mieszkańcy przemierzaj idąc do pracy, szkoły czy centrum miasta.

– Największą wartością tej przestrzeni są zielone tereny, które łączą najważniejsze punkty Olsztyna. Chcieliśmy, żeby teatr stał się naturalnym elementem parkowego pasażu. Ustawiliśmy budynek tak, by nie przerywał spaceru, ale stał się jego częścią, zapraszając do środka– mówi Katarzyna Głażewska, współtwórczyni i architektka pracowni plus3-architekci.  Teatr ma być częścią codziennej drogi.

Właśnie tak dziś projektuje się budynki użyteczności publicznej - jako miejsca otwarte, dostępne, tętniące życiem mieszkańców. Tę ideę docenił sąd konkursowy, zwracając uwagę na sposób, w jaki teatr wpisuje się w otoczenie, nie konkurując z charakterystyczną bryłą Hali Urania.

Akt II. Światło i zieleń

Z daleka przypomina duży pawilon ogrodowy. Lekka, ażurowa konstrukcja, miejscami całkowicie  otwarta i przeszklona zanurza się w zieleni, nie mając reprezentacyjnego frontu ani głównej fasady. – Budynek z każdej perspektywy wygląda inaczej i odpowiada na zróżnicowanie otaczającej go przestrzeni – mówi o koncepcji Katarzyna Głażewska.

Biała, ażurowa osłona otaczająca salę główną to współczesna interpretacja teatralnej kurtyny. Filtruje światło, rzuca na elewację zmieniające się cienie, a z czasem stanie się podporą dla porastającego pawilon, pnącego się winobluszczu. Za lekką, stalową konstrukcją stopniowo odsłania się drewno obecne na elewacjach i we wnętrzach.

Na części budynku architekci zaplanowali pionowe deskowanie w formie wielkich, pionowych żaluzji.  Chronią wnętrza przed przegrzewaniem, nie zaburzając widoku z wnętrza na otaczający park.

– W zamyśle kurtyna pracuje ze światłem i zmienia się razem z zielenią, dzięki czemu budynek żyje wraz z otoczeniem. Drewno, światło i roślinność uzupełniają się, tworząc architekturę, która nie potrzebuje mocnych gestów, by przyciągać uwagę widza - wyjaśnia Katarzyna Głażewska.

Akt III. Zmiana sceny

Foyer ma tętnić życiem. Zaplanowano je nie tylko jako przestrzeń prowadzącą do sal teatralnych, ale przede wszystkim miejsce spotkań, warsztatów i wydarzeń, otwarte poza godzinami spektakli.

Dalej w głąb pawilonu atmosfera wyraźnie się zmienia. Jasne, otwarte wnętrze ustępuje miejsca ciemniejszym przestrzeniom sal teatralnych, gdzie panuje atmosfera skupienia, tajemnicy i spektaklu – kontynuuje Głażewska.

W sali głównej dominują głębokie barwy - czerń i butelkowa zieleń, ale już sala kameralna może zmieniać swoje nasycenie w zależności od potrzeby. Podczas warsztatów otwiera się na park i naturalne światło, filtrowane przez zewnętrzną kurtynę, a w czasie przedstawień staje się klasyczną przestrzenią teatralną.

Akt IV. Miejsce dla wyobraźni

Nowa siedziba Olsztyńskiego Teatru Lalek powstaje przede wszystkim z myślą o dzieciach i młodzieży. Architekci nie sięgają jednak po bajkowe dekoracje ani intensywne kolory. Tak jak dobry spektakl nie zdradza zakończenia w pierwszej scenie, tak ten budynek nie opowiada wszystkiego od razu. Zachęca do wysłuchania swojej opowieści.

Miękkie linie wstęgi pnącej się między piętrami antresoli przełamują prostą geometrię wnętrz. Tutaj również, podobnie jak na zewnątrz drewno, naturalne światło i ograniczona paleta materiałów tworzą spokojne tło dla teatralnych emocji.

– Zależało nam na pobudzeniu ciekawości i otwarciu na interpretacje. Dzieci lubią szukać i zadawać pytania. Są równie uważnymi odbiorcami przestrzeni jak dorośli– mówi Głażewska.

To podejście widać też w organizacji budynku. Najważniejsze przestrzenie dla widzów znajdują się na parterze, dzięki czemu teatr jest intuicyjny i pozbawiony barier zarówno dla dzieci, jak i osób starszych czy z niepełnosprawnościami.

Akt V. Dobrze obsadzone role

Architekci zadbali także o to, czego na pierwszy rzut oka nie widać. Sąd konkursowy docenił modułową siatkę konstrukcyjną i wykorzystanie drewna klejonego krzyżowo (CLT), uznając je za ważny element koncepcji zrównoważonego budynku.

Żelbet zastosowano wyłącznie tam, gdzie był niezbędny. Pozostałą część konstrukcji zaprojektowano z elementów drewnianych, ograniczając ślad węglowy inwestycji i pozostawiając możliwość przyszłych zmian.

– W zrównoważonym projektowaniu chodzi o świadome wykorzystanie materiałów tam, gdzie najlepiej wykorzystują swoje właściwości. Odpowiedzialność zaczyna się na etapie projektu i trwa przez cały cykl życia budynku - podsumowuje Katarzyna Głażewska. Przypomina jednocześnie, że „najbardziej ekonomiczny jest nie ten budynek, który najtaniej powstaje, ale ten, który dzięki jakości architektury i możliwości adaptacji zachowuje swoją wartość przez kolejne dziesięciolecia”.