Galeria "Prolog" przy modernistycznej bryle Liceum Sztuk Plastycznych w Nałęczowie. To projekt Nizio Design International

Tożsamość miejsca

Uzdrowiskowe miasteczko Nałęczów wyróżnia się kameralną, parkową zabudową, w której architektura harmonijnie współgra z zielenią, tworząc spójną urbanistycznie i krajobrazowo przestrzeń. Nałęczów jest także ważnym miejscem życia kulturalnego naszego kraju.

Istotnym elementem genius loci tego podlubelskiego miasta jest Liceum Sztuk Plastycznych im. Józefa Chełmońskiego, modernistyczny obiekt zaprojektowany przez Marka Leykama, oddany do użytku w 1966 roku. Architektura budynku, oparta na dużych przeszkleniach i rytmicznych podziałach elewacji, pozwala naturalnemu światłu wypełniać pracownie malarskie i rzemieślnicze. Idea atelier została tu zrealizowana w duchu modernizmu i filozofii Bauhausu jako przestrzeń, w której natura przenika do wnętrza procesu twórczego, stając się integralnym elementem pracy artystycznej i codziennej aktywności.

Naturalną konsekwencją rozwoju szkoły i jej działalności stała się potrzeba rozbudowy oraz uzupełnienia kompleksu o nową przestrzeń wystawienniczą i kulturalną. Prezentacja dorobku studentów, pedagogów, a także zaproszonych artystów stanowi istotny element budowania tożsamości artystycznej miejsca oraz jego znaczenia dla kultury regionu. Zaprojektowany przez Mirosława Nizio pawilon otrzymał nazwę „Prolog”, symbolicznie odnoszącą się do początku drogi twórczej oraz pierwszych doświadczeń związanych z edukacją i sztuką. Nazwa podkreśla ideę obiektu, który otwiera nowe możliwości ekspresji, dialogu i rozwoju młodych twórców.

– W nałęczowskim liceum zdobywałem pierwsze szlify artystyczne. To tutaj ukształtowała się moja wrażliwość twórcza, która odzwierciedla się w moich projektach. Nałęczów to był również mój prolog. Dlatego powrót do miasta mojej młodości i możliwość realizacji projektu w miejscu, gdzie rozpocząłem moją drogę artystyczną, jest dla mnie szczególnie istotny– mówi Mirosław Nizio, właściciel pracowni.

Ramy dla kreatywności

Wprowadzenie nowej kubatury w istniejącą, z założenia zamkniętą strukturę urbanistyczną było istotnym wyzwaniem projektowym. Zaproponowano ulokowanie nowego pawilonu na zamknięciu jednego z dziedzińców, co da impuls dla realizowania tutaj działań artystycznych. Architektura pawilonu, podobnie jak historycznego budynku szkoły, opiera się na idei otwartości i budowy relacji z otoczeniem. Przeszklona strefa parteru nowo projektowanego obiektu nie tylko wprowadza naturę do wnętrza, lecz także pozwala eksponować sztukę zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku.

Na motyw przewodni pawilonu wybrano charakterystyczne dla architektury kontekstualnej horyzontalne elementy elewacji — dynamicznie wysunięte płaszczyzny oraz pilastry. Ich rytm i kompozycja nawiązują do podziałów istniejącej zabudowy, a jednocześnie nadają nowej bryle współczesny i minimalistyczny wyraz.

Pawilon „Prolog” zaprojektowano jako nowoczesną, oszczędną formalnie strukturę złożoną z horyzontalnych, białych płaszczyzn interpretowanych symbolicznie jako blejtramy pozostawiające przestrzeń dla kreatywności. Modularna kompozycja elewacji przywołuje skojarzenia z konstrukcją układanki opartej na prostych zasadach podpór i wiązań. Minimalistyczna geometria prostopadłościennej bryły wpisuje się w założenia urbanistyczne istniejącego kompleksu, domykając jego kompozycję i stając się integralną częścią całości. Budynek nie dominuje nad otoczeniem, lecz harmonijnie wpisuje się w istniejący krajobraz i parkowy charakter miejsca.

Miejsce spotkań i dialogu

Architektura pawilonu „Prolog” została oparta na zasadach architektury zrównoważonej i świadomego projektowania. Zastosowanie naturalnych materiałów, energooszczędnych rozwiązań technologicznych oraz ekonomicznych systemów eksploatacyjnych pozwala ograniczyć wpływ budynku na środowisko oraz zapewnić jego długoterminową funkcjonalność. Duże przeszklenia z systemem przesłon umożliwiają maksymalne wykorzystanie światła dziennego.

Współczesny język architektoniczny nowego pawilonu balansuje pomiędzy wyrazistością formy a szacunkiem dla istniejącej tkanki. Zarówno wnętrza, jak i przestrzenie zewnętrzne budynku ożywiają to miejsce spotkania sztuki, edukacji i interakcji społecznych. Płaszczyzny elewacji wykorzystywane będą jako powierzchnie ekspozycyjne oraz projekcyjne dla działań multimedialnych i wydarzeń plenerowych.

Przestrzenie wystawiennicze zaprojektowano z myślą o nowoczesnych formach prezentacji sztuki i elastycznym sposobie użytkowania. Oprócz galerii pawilon będzie mieścić również bibliotekę, czytelnię oraz kawiarnię. Ważną częścią obiektu jest także wielofunkcyjna sala konferencyjna przeznaczona do spotkań, wykładów, projekcji i wydarzeń edukacyjnych, a także przestrzenie warsztatowe wspierające działalność twórczą i dydaktyczną. Projekt uwzględnia również zaplecze magazynowe niezbędne do funkcjonowania galerii i organizacji wystaw czasowych. Otwarte, przeszklone wnętrza umożliwiają stały kontakt z otaczającą zielenią i naturalnym światłem. Uzupełnieniem założenia jest zielony dach, przeznaczony do aktywności, odpoczynku oraz wydarzeń plenerowych, nadający przestrzeni dodatkowy wymiar użytkowy i krajobrazowy.

– Rozbudowa mojej dawnej szkoły wydaje się naturalną kontynuacją jej historii – dodaje Mirosław Nizio. – Wracając tutaj ze swoim projektem domykam pewien krąg i staram się pomóc w jeszcze lepszej realizacji misji tej instytucji, jaką jest wspieranie utalentowanych, odważnych młodych ludzi.

Projekt „Prologu” stanowi dialog pomiędzy historią miejsca, doświadczeniem edukacji artystycznej oraz współczesnym językiem architektury. Pawilon staje się symbolicznym początkiem kolejnych dróg twórczych przyszłych pokoleń artystów, miejscem spotkania sztuki, natury i nowoczesnej przestrzeni kultury.