Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Markowej w finale East Centric Arhitext Awards

Otwarte w marcu 2016 roku Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej to pierwsza w Polsce instytucja upamiętniająca Polaków, którzy nieśli pomoc Żydom. Pracownia Mirosława Nizio wygrała konkurs na opracowanie koncepcji w 2009 roku. W Markowej - niewielkiej miejscowości na Podkarpaciu, powstało wyjątkowe muzeum, którego prosta, ascetyczna architektura jest pełna symboli a starannie przygotowana ekspozycja oddziałuje na zmysły.

Muzeum upamiętnia dramatyczne wydarzenia z 24 marca 1944 roku. Podczas II wojny światowej w Markowej hitlerowscy żandarmi rozstrzelali Wiktorię i Józefa Ulmów, szóstkę ich dzieci oraz ukrywane przez nich żydowskie rodziny. W 1995 roku izraelski instytut Yad Vashem przyznał Ulmom tytuł Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata.

Żelbetowy budynek Muzeum wcina się w teren działki, zespalając się z otoczeniem. Jego elewacje, obłożone blachą kortenową, przyciągają uwagę i pod wpływem naturalnego procesu korozji zmieniają wygląd, ukazując upływ czasu. Ascetyczna bryła budynku Muzeum przywodzi na myśl dom. Architekci zderzyli w projekcie symboliczną wizję domu, kojarzącego się z miłością i bezpieczeństwem z formami kompozycyjnymi wyrażającymi niepokój i zagrożenie. Wpisując się w kontekst miejscowości i szeroko pojmowanej historii, przypomina zwiedzającym dzieje i życie przedwojennej Markowej.

Na krótkiej liście konkursu dla najlepszych środkowoeuropejskich projektów architektonicznych i urbanistycznych ostatnich lat, znalazły się 34 ze 134 projektów. Muzeum w Markowej nominowano w jednej z 6 konkursowych kategorii: „Public Buildings".

Projekt Muzeum Ulmów zostanie pokazany podczas wystawy towarzyszącej Triennale East Centric Architecture, które potrwa w Bukareszcie od 7 do 20 października. W ostatnich dniach wydarzenia, międzynarodowe jury East Centric Awards pod przewodnictwem duńskiego architekt Marka Jaya, oceniać będzie prezentacje przygotowane przez twórców nominowanych obiektów. Konkurs współorganizowany jest przez magazyn „Arhitext” we współpracy m.in. z Rumuńską Izbą Architektów.

Zwycięzcy zostaną ogłoszeni podczas gali East Centric Awards już 20 października.