Wohnpark Alterlaa w Wiedniu - eksperyment społeczny z lat 70. Osiedle komunalne z basenami na dachach

W południowym Wiedniu, w dzielnicy Liesing, wznosi się kompleks mieszkalny, który od dziesięcioleci wzbudza zainteresowanie architektów i urbanistów z całego świata. Wohnpark Alterlaa, zaprojektowany przez austriackiego architekta Harry’ego Glücka, to jedno z najbardziej rozpoznawalnych i kontrowersyjnych osiedli mieszkaniowych Europy. Choć olbrzymi kompleks powstał w latach 70. XX wieku, jego radykalne założenia urbanistyczne i społeczne wciąż inspirują współczesne dyskusje o jakości życia w miastach. Twórcy osiedla Wohnpark Alterlaa chcieli uczynić z osiedla komunalnego, miejsce które zapewni bardzo wysoki standard mniej zamożnym osobom.

Wohnpark Alterlaa: nie tylko cztery ściany

Harry Glück (1925 -2016) projektował obiekty biurowe i handlowe, banki i budynki administracyjne, hotele i domy spokojnej starości, przedszkola i szkoły, a także bloki mieszkalne dla niezamożnych osób. Wychodził z założenia, że „najlepsze mieszkanie to takie, którego ludzie nie chcą opuścić nawet w wakacje”.  Tworząc Wohnpark Alterlaa, zamiast sztampowych bloków, zaprojektował więc przestrzeń, która oferuje mieszkańcom znacznie więcej niż tylko „cztery ściany”. "Proletariat właśnie otrzymał mieszkania z dostępem do basenów" - głosiła lokalna prasa, w chwili oddania pierwszych bloków do użytku.

Wohnpark Alterlaa: architektura

Nazwa osiedla pochodzi od znajdującego się w pobliżu barokowego pałacu Alterlaa. Alterlaa to 3300 mieszkań (w większości trzypokojowych, o średniej powierzchni 74,5 m kw.) rozmieszczonych w trzech olbrzymich, tarasowo uformowanych budynkach, które przypominają kaskadowo ułożone piramidy. Każdy z ok. 10 tys. mieszkańców ma dostęp do rozległych terenów zielonych, 7 basenów na dachach, ponad 60 lokali usługowych, szkół, przedszkoli, przychodni, a nawet własnego kościoła i kina. Obok znajduje się park nazwany w 2015 roki imieniem Harry’ego Glücka. Obok osiedla działa centrum handlowe ze sklepami, biblioteką i kilkoma restauracjami. Z centrum Wiednia osiedle łączy wybudowana w 1996 roku linia metra (U6). Jedzie się tu 30 minut.

Osiedle Wohnpark Alterlaa zajmuje 240 tys. mkw. powierzchni. Trzy zespoły budynków 23-27 piętrowych ustawionych zostało w orientacji północ-południe. Każdy zespół ma 400 metrów długości. Wyższe bloki mają 85,1 m wysokości, niższe 73,6 m.Odległość między domami wynosi 140 metrów u podstawy i 170 metrów na wyższych piętrach. Bloki bowiem mają nietypowy kształt - są szersze u podstawy i stopniowo zwężają się ku górze. Aż do 12. piętra każde mieszkanie ma taras o powierzchni 4 mkw. z dużymi rynnami, w których rosną krzewy i drzewa. Dzięki temu mieszkania są odizolowane od sąsiadów, a mieszkańcy żyją niemal jak w parku.

Wohnpark Alterlaa: udogodnienia dla mieszkańców

Na dachach znajduje się siedem basenów. Mieszczą się tam również tepidarium, solarium i sauny. Wewnątrz budynków znajdują się 32 sale klubowe i siedem miejsc zabaw dla dzieci. Każda klatka ma cztery szybkie windy. Hole wejściowe prezentują dzieła współczesnych austriackich artystów, m.in. prace Alfreda Hrdlicki i Georga Eislera. Każdy blok ma dwukondygnacyjny podziemny parking, gdzie znajdują się także maszynownie i skąd odbierane są śmieci. Na osiedlu działa prywatna stacja telewizyjna WPTV, wydawany jest również bezpłatny miesięcznik. W 2023 roku czynsz za średniej wielkości mieszkanie, wynosił ok. 1000 euro miesięcznie.

Kompleks Wohnpark Alterlaa został wybudowany zgodnie z wizją Harry'ego Glücka, którego celem było zapewnienie jak największej ilości dobra dla jak największej liczby osób. Zasada ta sprawdziła się w praktyce, bo liczne badania dowiodły wysokiego poziomu zadowolenia mieszkańców tego wiedeńskiego osiedla. Obok siebie mieszkają tu prawnicy, lekarze, kasjerzy czy kierowcy miejskich autobusów. Eksperyment zdecydowanie się udał.