Jan Głuszak Dagarama, architekt - wizjoner

Dagarama. Powrót do przyszłości - utopijne wizje architektury

Romantyk i idealista, profesji architekta - choć sam siebie uważał za antyarchitekta - przydawał najwyższą rangę. W osobie pełniącej tę odpowiedzialną misję chciał widzieć przede wszystkim myśliciela i humanistę, wrażliwego obserwatora życia, a także interpretatora ludzkich potrzeb i marzeń, którym potrafi nadać odpowiednią formę. Pisał: "Moim domem jest nie tylko to, co stanowi moje schronienie, moim domem jest cały wszechświat, bo w nim mieszkam myślą i marzeniem".

Dagarama. Powrót do przyszłości - utopijne wizje architektury

Najważniejszą inspiratorką i nauczycielką była dla Jana Głuszaka przyroda. To w niej szukał uniwersalnych wzorców i rozwiązań, podziwiał jej konstrukcyjną i funkcjonalną logikę, harmonię i piękno. W manifeście Architektura a budowa obiektów naturalnych pisał: "Niedoścignioną architekturę posiadają układy naturalne zwierzęce i roślinne, a także układy, w które są ukształtowane różne rodzaje materii nieożywionej".

Dagarama. Powrót do przyszłości - utopijne wizje architektury

Prace prezentowane na wystawie powstały w krótkim czasie, między 1962 a 1965 rokiem, przy użyciu podstawowych materiałów i najprostszych narzędzi - tuszu, węgla, pasteli czy tempery na kartonie, papierze pakowym lub na kalce, czyli tego, co było dostępne, co było pod ręką. Ujmują staranną kompozycją i stonowaną kolorystyką, a główna myśl czy idea jest zaznaczona dynamiczną i zdecydowaną kreską.

Są wśród nich między innymi: projekty jednostek mieszkalnych wysokości sięgającej od pół tysiąca do ośmiu tysięcy metrów, przeznaczonych dla kilkudziesięciu tysięcy, a nawet dla miliona mieszkańców, projekty megastruktur dla określonych stref klimatycznych lub miast położonych na terenach zagrożonych kataklizmami, zespół wieżowców dla Nowego Jorku, Centrum Nauki i Sztuki Światowej w pobliżu Wenecji, obiekty dla Marsa.

Dagarama. Powrót do przyszłości - utopijne wizje architektury

"Utopia - to słowo zmieni w przyszłości znaczenie. To, co piękne, wielkie i dobre będzie realnym i bliskim dla społeczeństw jutra. Utopią, krainą, która nie istnieje nigdzie, będzie dawny świat bezmyślnie i źle urządzony, gdy na ziemi, na równinach pól i mórz pojawią się wielkie domy - kolebki i strażnice życia. W nich człowiek będzie żył zgodnie ze swoją wolą i godnością właściwą swemu gatunkowi" - pisał Jan Głuszak