Nowoczesne domy ze słomy i gliny. Wiosną kwitną w nich ściany

27.06.2017 10:56
Dom z naturalnych materiałów w Laskowicach Pomorskich

Dom z naturalnych materiałów w Laskowicach Pomorskich (fot. Jan Dowgiałło)

Podczas Festiwalu Budownictwa Naturalnego wśród cegieł z konopii i słomianych ścian pytaliśmy architekta Jana Dowgiałło z pracowni mech.build* m.in o to, ile dni kwitnie słomiana ściana i co to jest "okienko prawdy".

Agnieszka Jęksa: Twoje pierwsze spotkanie z gliną?

Jan Dowgiałło: Lepienie garnków w podstawówce. Nieco później, pracując w biurach architektonicznych, często jeździłem na budowy. Wielkie sterty gliny z wykopów były traktowane jako odpad.

Nie odczuwałeś zgrzytu z budowaniem betonowych molochów?

Czułem, że one właściwie nie są dla ludzi. Na szczęście trafiłem na warsztaty Cohabitatu, na których budowaliśmy mały dom z naturalnych materiałów - drewna, słomy, gliny i … to było to!

Dlaczego?

Bo to materiały ekologiczne, tanie, przyjemne w pracy i można je dowolnie kształtować. Zamiast projektować na papierze i oglądać pracę ekipy na budowie, mogliśmy własnymi rękoma coś stworzyć, popełniać błędy i je poprawiać. W 2 tygodnie właściwie zbudowaliśmy dom, wypełniając drewnianą konstrukcję kostkami sprasowanej słomy i tynkując ściany gliną. Taki dom nawet pachnie inaczej…

Przenoszenie starej chaty z bali

Jak?

Najpierw pachnie słomą. To zapach dzieciństwa. Potem, gdy jest już otynkowany – ziemią i lasem. Czasem nawet trawą, jak zakwitnie.

… zakwitnie?

W słomie jest mnóstwo nasionek, które w kontakcie z wilgotną gliną czasami kwitną. Ściany zaczynają wyglądać jak żywe, zielone stworzenie. Potem kiełki więdną, ale przez tych kilka dni to naprawdę magiczny widok.

Ile lat może stać taki dom?

Ta technologia jest stosunkowo młoda. Powstała dzięki mechanizacji rolnictwa, a konkretniej - dzięki kombajnom, które wypluwały z siebie sprasowaną słomę w masowej ilości. Odwiedziliśmy niedawno z wycieczką OSBN (Ogólnopolskie Stowarzyszenie Budownictwa Naturalnego) najstarszy taki dom w Europie. Znajduje się w Montargis we Francji, obchodził właśnie setne urodziny. Ma się świetnie. Ujęło mnie to, że przez okienko prawdy nadal widać stary sznurek używany do wiązania kostek słomy.

 A co to jest “okienko prawdy”?

To nieotynkowany mały fragment ściany widoczny za szybką. Jest po to, aby pokazać, z jakich materiałów powstał dom. Takie okienko można też otworzyć i zrobić sprawdzian techniczny - sprawdzić i poczuć, czy coś nie pleśnieje, nie gnije.

 No właśnie. Często dom z gliny kojarzy się w Polsce z glinianką…

…uważa się też, że jest tymczasowy, zawali się, zgnije, zjedzą go szczury, spłonie w nocy i wszyscy zginą… W rzeczywistości jest zupełnie inaczej – to sprawdzona i nieustannie udoskonalana nowoczesna technologia, a stereotypy biorą się z niewiedzy lub skojarzeń z chatami w skansenach. Czasem w pamięć zapadają nie te najbardziej istotne szczegóły. Kiedyś była na budowie naszego projektu w Potoczku telewizja śniadaniowa, która po kilku godzinach rozmów z połową budowniczych zmontowała jednominutowy materiał pt. “Studentki budują dom z końskiego łajna”…

Ok, chcę zbudować dom - mam działkę, wykopuję na niej fundamenty i…

…jeżeli wykopana glina jest odpowiednia, możesz jej użyć do zrobienia tynków lub bloczków do budowy ścian. Możesz też użyć słomy od sąsiada rolnika, czy drewna z pobliskiego tartaku. Zależy nam na lokalności - na tym, by materiał pochodził z miejsca, w którym budujesz. Dzięki temu jest taniej i przyjaźniej dla środowiska. No i wspierana jest lokalna gospodarka.

Mój dom już stoi, czas na instalacje. Na co zwrócić uwagę?

Na wodę i ogień. Warstwa gliny zabezpiecza ścianę przed ogniem. Zresztą sprasowana słoma nie pali się, podobnie jak gruba książka telefoniczna. Groźniejsza jest wilgoć. Obydwie instalacje - elektryczna i wodna - muszą być porządnie zabezpieczone. Przewody powinny być izolowane lub iść na zewnątrz ścian. Poza tym wszystko działa tak, jak w murowanym domu.

 Czy gliniane domy są bardziej plastyczne w budowie?

Tynki gliniane można formować właściwie dowolnie. Bardzo często budujący chcą zostawić jakiś osobisty ślad: subtelnie odbite w ścianie źdźbło trawy czy płaskorzeźbę w kształcie kotka. Domy naturalne mogą też wyglądać zupełnie zwyczajnie i niczym się nie wyróżniać.

A ile kosztuje budowa podobnego domu?

Mniej więcej tyle samo, co zwykłego. Z naszych doświadczeń wynika, że trzeba liczyć ok. 2000 zł za metr kwadratowy. Można zredukować koszty, rezygnując z pomocy ekipy budowlanej. Te technologie w dużej części nie wymagają specjalistycznej wiedzy czy umiejętności. Można zebrać przyjaciół czy rodzinę i pod okiem jednego specjalisty wykonać sporą część pracy.

Czy ludzie chcą mieszkać w takich domach?

Tak! Mnóstwo domów z naturalnych materiałów powstaje we Francji, Anglii, Niemczech, Austrii, w Czechach, ale i w Polsce. Poza tym wiele państw wspiera ekologiczne budownictwo, nie ograniczając go do domów jednorodzinnych. W Niemczech byłem w kilku szkołach zbudowanych w ten sposób, we Francji - w ogromnym centrum edukacyjnym. W Anglii i w Niemczech są całe osiedla zbudowane z naturalnych materiałów. To budynki użyteczności publicznej najbardziej mogą zmienić świadomość społeczną. Tak jak Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, w której wiszącym ogrodzie teraz rozmawiamy, przyzwyczaiła nas do idei zielonych dachów.

Kończąc niestety rozmowę, jak się śpi w domu z naturalnych materiałów? 

Spałem w wielu takich domach, między innymi tych w Potoczku i Laskowicach, w których budowie brałem udział. Miałem okazję na własnej skórze poczuć, jak wilgotność reguluje się w nich naturalnie. Ściany “oddychają” - glina wciąga nadmiar wilgoci i oddaje ją, gdy robi się za sucho. Powstaje mikroklimat przyjemny i zdrowy dla ludzkiego organizmu. Po spędzeniu kilku nocy w takim domu niektórzy nie chcą już spać nigdzie indziej…

Jakoś to rozumiem… Dziękuję za rozmowę!

ZOBACZ ZDJĘCIA >>>

* Mech.Build - Pracownia architektoniczna projektująca domy jedno- i wielorodzinne, budynki użyteczności publicznej, wnętrza, ogrody. Architekci Jan Dowgiałło, Anka Zawadzka i Kasia Janas stosują ekologiczne i energooszczędne rozwiązania, naturalne, lokalne i recyklingowe materiały. Tworzą projekty dedykowane, w ścisłej współpracy z zamawiającym. Pracownia należy do Mazowieckiej Okręgowej Izby Architektów.

Więcej na stronie: mech.build

ZOBACZ TEŻ WIDEO

Zobacz także
Komentarze (10)
Nowoczesne domy ze słomy i gliny. Wiosną kwitną w nich ściany
Zaloguj się lub komentuj jako gość
  • avatar

    pawel.ccc

    Oceniono 22 razy 14

    Pan architekt odkrył glinę jako materiał budowlany ? Brawo, nauka radziecka zna i takie przypadki. Glina jest materiałem budulcowym od tysięcy lat, słowo lepianka powstało od lepienia domu z gliny i drewna. Jeszcze do dzisiaj stoją m.in. na Podlasiu domy, budowane na początku XX wieku wykonane z gliny i mające szkielet z lister drewnianych. Technologia takiego domu była "klasyczna, najpierw budowano centralny komin i dookoła komina piece po jednym na każdy pokój i kuchnie z piekarnikiem, często z zapieckiem. Potem naokoło takiego pieca trasowano ściany domu i układano szkielet warstwa gliny warstwa listewek na krzyż, warstwa gliny-warstwa listewek i tak aż do stropu. Stropy z desek na belkach drewnianych kiedyś ocieplanie wysuszonymi liśćmi i słoma po żniwach. Dach kryty dachówką albo strzechą. Po wysuszeniu dom malowano na biało. Do dzisiaj ludzie mieszkają w takich domach i te konstrukcje trzymają się znacznie dłużej niż domy z bali.

  • avatar

    shtalman

    Oceniono 25 razy 13

    Ja zbudowałem sobie dome z puszek po piwie, świetnie się mieszka, problem tylko podczas burz z piorunami bo jak pie...ie to później włosy stoją dęba przez miesiąc

  • avatar

    a.k.traper

    Oceniono 17 razy 11

    Jak się doda końskiego nawozu to i pieczarki mogą urosnąć, byle nie bydlęcego bo muchy się bedą zlatywać.
    A jak sie chroni przed gryzoniami, no i kóz nie można hodować bo opier...lą do podłogi.
    Tak budowano w bardzo dawnej i biednej Polsce, bo normalnie budowano z drewna i słomy, gliną uszczelniano łączzenia i robiono polepę w środku, dom moich pradziadków był tak zbudowany i miałem szczęście go oglądać w użyciu, jedynie alkierz miał podłogę z desek i w stajni dla konia też była.

  • avatar

    Gość: Lechita

    Oceniono 17 razy 11

    Takie domy dawniej w Polsce budowano. Nie jest to żadna nowość. Jedynie powrót do natury. Są to najzdrowsze domy jakie można sobie wymarzyć! A do tego są tanie w budowie i można z pomocą innych osób zbudować samemu.

  • avatar
  • avatar

    Gość: Stefcia

    Oceniono 1 raz -1

    A bajkę -Trzy świnki, znają budowniczy tych domów?

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Najnowsze artykuły