[WASZE PROJEKTY] Kościół w Łanach Tyczyńskich. Świątynia jako przestrzeń sacrum

Jak zaprojektować formę architektoniczną świątyni, która sama sobą przemówi językiem sacrum? Jaka powinna być architektura kościoła we współczesnym świecie albo jego wizja w ogóle? - te pytania postawił sobie Marci Kuźniar przystępując do projektu swojej pracy magisterskiej. Odpowiedzią na nie jest projekt kościoła w Łanach Tyczyńskich, który miał być próbą jak najprecyzyjniejszego i najczytelniejszego uchwycenia sacrum w zmaterializowanej formie.

Nie można jednoznacznie powiedzieć, że da się zaprojektować kościół, który sam przemówi językiem sacrum. Można jedynie przyznać, że kreując atmosferę i charakter kompozycji należy dążyć do tego, żeby sprzyjała ona różnorodnym formom modlitwy i uczestnictwa w liturgii oraz rytuałach. Wizja kościoła w jego materialnym wymiarze leży w gestii architekta. Odpowiada on na różnorodne uwarunkowania, zatem niezależnie od wizji musi on być świadom wielopłaszczyznowego kontekstu i z szacunkiem się do niego odnieść - mówi autor pracy o swoim projekcie.

Projekt zakłada powstanie kolejnych wydzielonych stref, które przechodzą stopniowo od świeckiej strefy profanum do znajdującej się w centrum strefy sacrum i przestrzeni sprawowania eucharystii. Pomiędzy nimi wytyczono kolejno naturalistyczny ogród, w którym znajdują się cztery zespoły cel. Droga prowadząca do strefy sacrum jest prosta, odchodzą od niej jednak kręte ścieżki będące symbolicznym odzwierciedleniem błądzenia człowieka, który schodząc z drogi prowadzącej do Boga zaczyna błądzić w poszukiwaniu szczęścia.

Kolejną sferą jest natura podporządkowana regułom geometrycznym w postaci alei dookoła świątyni zaprojektowanej w formie okręgu wraz ze stacjami Drogi Krzyżowej. Dalej wydzielony został pierścień otaczający plac przed świątynią oraz dziedziniec przed kościołem.

Szósta przestrzeń to wieniec kaplic, konfesjonały, zakrystie świątyni i chór na galerii wraz z obejściem pod nim oraz eliptyczna kopuła z oculusem.

Struktura ścian osłania nawę swoją masywną budową jakby chroniąc je z zewnątrz, zamyka przestrzeń, jednoznacznie oddziela. Posadzka oddziela od Ziemi, sklepienie od Nieba.

Siódma przestrzeń to nawa, a w szczególności centralnie umieszczone w niej prezbiterium z tabernakulum.

Forma świątyni została podporządkowana geometrycznym regułom. Została zaprojektowana jako budowla centralna na planie koła, co ma ułatwiać nawiązywanie kontaktu wzrokowego, który pozwala być bliżej innych osób, także w wymiarze emocjonalnymi. Zgromadzenie wiernych dookoła ołtarza oddaje wspólnotowy charakter eucharystii.

Dookoła dziedzińca świątyni biegnie częściowo przysypany ziemią pierścień o funkcji uzupełniającej.

Forma zewnętrzna elewacji kościoła wyraża przyjęte założenie ideowe dążenia od ciężkości do lekkości. Wyraża dążenie do doskonałości i nieskończoność. Im wyżej tym poszczególne elementy stają się drobniejsze, wzrasta też stopień wygładzenia faktury na ich powierzchni. Budowana z nich struktura z każdym kolejnym poziomem staje się lżejsza i delikatniejsza.

Architektura ta, będąca zapisem i odbiciem duchowości swojego czasu, buduje sacrum, miejsce najświętsze, nie może być więc pozbawiona misternie budowanej narracji znaczeniowej, idei, światła, ciepła miłości. Architektura musi być wyrazem miłości do człowieka - mówi Marcin Kuźniar.