Zawieszony nad krajobrazem. Dom ludzi gór w Gliczarowie projektu Karpiel Steindel Architektura

Inwestorami są osoby głęboko związane z górami – aktywni sportowcy, wspinacze, miłośnicy skiturów i podróży. Wspólne doświadczenia oraz podobna wrażliwość na przestrzeń pozwoliły szybko zbudować relację opartą na zaufaniu, która przełożyła się na dużą swobodę projektową. Od początku było jasne, że dom ma odpowiadać nie tylko na wymagania funkcjonalne, ale także na sposób życia mieszkańców – dynamiczny, bliski naturze i oparty na bezpośrednim kontakcie z krajobrazem.

Odwrócony układ funkcjonalny

Jednym z kluczowych wyzwań projektowych było ekstremalne nachylenie działki. Zamiast klasycznego rozwiązania z wejściem na poziomie parteru, architekci zdecydowali się na odwrócenie typowego schematu funkcjonalnego domu jednorodzinnego. Wejście zaprojektowano na poziomie poddasza, do którego prowadzi kładka w formie mostu.

Kładka pełni jednocześnie funkcję komunikacyjną i użytkową. Może służyć jako dodatkowe miejsce postojowe dla samochodów. Droga dojazdowa do garażu zakręca pod bryłą budynku. Wjazd do garażu jest doświadczeniem samym w sobie, za bramą otwiera się duże przeszklenie kadrujące panoramę Tatr, oferujące widok, który zazwyczaj zarezerwowany jest dla stref dziennych domu

Konstrukcja jako wizualny element architektury

Istotnym założeniem projektu było uczynienie konstrukcji czytelnym elementem architektury. Charakterystyczny rytm żelbetowych słupów buduje elewację i jednocześnie przenika do wnętrza. Zastosowane przeszklenia nadają wizualnej lekkości.

Bryła domu częściowo nadwiesza się nad terenem. Kondygnacja parteru wysunięta jest ponad 2,5 metra względem przyziemia. Jej spód wykończono blachą lustrzaną, która odbija niebo, zieleń i kamieniste podłoże ogrodu. Efekt ten sprawia, że bryła zdaje się unosić nad stokiem, a przestrzeń pod podcieniem zyskuje dodatkową głębię i niemal iluzoryczną lekkość.

Materiały zakorzenione w tradycji miejsca

Inspiracją formalną dla domu był silnie związany z regionem karpacki szałas. Górna część budynku została obłożona drewnianymi dranicami, tradycyjnym materiałem stosowanym niegdyś do krycia górskich schronień pasterskich. Ten sam materiał pojawia się również na dachu. Drewno poddane zostało szczotkowaniu, aby wydobyć naturalną strukturę słojów i nadać elewacjom szlachetnej, surowej faktury.

Przyziemie wykonano w całości z betonu, także jako materiału konstrukcyjnego. Betonowe ściany piwnic pełnią funkcję ścian dociskowych i murów oporowych, nie tracąc przy tym wymaganych parametrów cieplnych. Surowość betonu zestawiono z ciepłem drewna i transparentnością szkła, tworząc wyraźny kontrast pomiędzy masywną podstawą a lżejszą górną kondygnacją.

Wnętrza otwarte na krajobraz

Układ funkcjonalny domu podporządkowano relacji z otoczeniem. W przyziemiu zlokalizowano garaż, pomieszczenia techniczne oraz rozbudowaną strefę SPA z sauną, jacuzzi, przestrzenią relaksu i siłownią. Parter mieści strefę dzienną – salon z kuchnią oraz dwie sypialnie. Salon otwiera się przez dwie kondygnacje aż do kalenicy dachu, co potęguje wrażenie przestrzeni i pozwala w pełni doświadczyć panoramy gór.

Poddasze mieści kolejne sypialnie i łazienkę. Dom zaprojektowano dla czteroosobowej rodziny, której aktywny tryb życia wymagał także dużej ilości przestrzeni magazynowej na sprzęt sportowy – rowery, narty i wyposażenie wspinaczkowe.

Światło, energia i komfort

Duże przeszklenia zorientowane są na południe. Dzięki wysuniętym okapom wnętrza są chronione przed przegrzewaniem latem, a zimą – przy nisko operującym słońcu – zyskują pasywne dogrzewanie. Budynek wyposażono w nowoczesne instalacje: wentylację mechaniczną z rekuperacją, klimatyzację oraz system inteligentnego zarządzania. Zastosowano również elektrycznie sterowane zasłony wewnętrzne, pozwalające regulować ilość światła i poziom prywatności.

Od północy dom zamyka się minimalistyczną, betonową elewacją, chroniąc mieszkańców przed spojrzeniami sąsiadów. Od południa, wschodu i zachodu otwiera się natomiast na niesamowitą panoramę Tatr oraz własny teren inwestorów, zapewniając pełną intymność.

Krajobraz jako integralna część projektu

Ogród w większości pozostawiono w formie naturalnej łąki. Bezpośrednio przy domu ukształtowano przestrzeń inspirowaną wysokogórskimi halami – rumowiska skalne i piargi obsadzono rodzimą roślinnością górską. Kamień naturalnie koresponduje z betonowymi ścianami przyziemia i murami oporowymi, które były konieczne ze względu na poprowadzenie drogi dojazdowej.

Realizacja i ponadczasowość

Projekt powstał siedem lat przed realizacją, jednak, jak podkreślają architekci, zachował aktualność i klasę. Budowa trwała dwa lata i została zrealizowana przez pracownię w formule „pod klucz”. Największym wyzwaniem były warunki terenowe i logistyczne związane z górskim położeniem działki oraz ograniczonym sezonem budowlanym.

Dla architektów największą wartością projektu pozostaje jego konsekwencja oraz nieoczywisty, ale w pełni funkcjonalny układ przestrzenny. Dom nie jest rozwiązaniem do powielania – stanowi indywidualną odpowiedź na konkretnych użytkowników i miejsce. To architektura, która nie dominuje krajobrazu, lecz z oddali jawi się jako współczesny szałas wpisany w górski stok.