Horyzont Europa: potrójny sukces zespołów z Politechniki Wrocławskiej w New European Bauhaus

Czym jest inicjatywa New European Bauhaus?

New European Bauhaus to instrument finansowy Komisji Europejskiej, realizowany w programie Horyzont Europa w latach 2025–2027. Wspiera projekty, które pomagają przekształcać miasta i osiedla tak, by były bardziej przyjazne środowisku, dostępne i estetyczne. Program łączy naukę, architekturę, technologię i zaangażowanie społeczne. Finansowane są m.in. inicjatywy dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym w budownictwie, nowych materiałów, rewitalizacji przestrzeni miejskich oraz wzmacniania lokalnych społeczności.

To pierwszy wieloletni mechanizm finansowania w całości poświęcony idei Nowego Europejskiego Bauhausu, której celem jest tworzenie przestrzeni odpowiadających na wyzwania klimatyczne i społeczne współczesnej Europy.

Przeczytaj także: Nowy Europejski Bauhaus - osiągnięcia, fakty, liczby. Raport Komisji Europejskiej>>

Potrójny sukces w strategicznych obszarach

Komisja Europejska ogłosiła właśnie listę 25 projektów, które otrzymają finansowanie, wybranych z 367 złożonych. Oznacza to, że success rate w konkursie wyniósł zaledwie 6,81%.

Tym bardziej warto podkreślić, że w gronie zwycięzców są trzy projekty międzynarodowych konsorcjów, w których istotną rolę odgrywają zespoły z Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej. Łączna kwota przyznana przez Komisję Europejską to niemal 13 mln euro, z czego na PWr trafi prawie 1,5 mln euro.

Osiągnięcie to jest tym bardziej znaczące, że nagrodzona tematyka wpisuje się w kluczowe obszary strategii Politechniki Wrocławskiej, w tym w priorytetowy obszar badawczy nr 4: „Inteligentne miasta i społeczeństwo przyszłości”, obejmujący holistyczne projektowanie przyjaznych człowiekowi osiedli i miast.

Jakie projekty nagrodzono?

RE-GROWTH

Liderką merytoryczną na PWr jest dr hab. inż. arch. Barbara Widera, prof. uczelni z Wydziału Architektury, przy wsparciu prof. Katarzyny Chojnackiej z Wydziału Chemicznego.

Projekt będzie prowadzić grecka firma DRAXIS Research Ventures, a w skład konsorcjum wchodzą uczelnie i instytucje z Holandii, Grecji, Włoch, Belgii, Niemiec, Hiszpanii oraz Politechnika Wrocławska. Całkowita kwota dofinansowania to prawie 5 mln euro, z czego na prace zespołu PWr przyznano 730 tys. euro.

Budynki, które rosną z natury

Projekt RE-GROWTH, który uzyskał maksymalną ocenę ekspertów Komisji Europejskiej, to owoc interdyscyplinarnej współpracy naukowców Politechniki Wrocławskiej: architektów z zespołu prof. Barbary Widery i chemików z grupy prof. Katarzyny Chojnackiej.

Ta przełomowa inicjatywa stawia na „biofabrykację”, czyli proces, w którym materiały budowlane są niemalże hodowane, a nie tylko produkowane. W jej ramach powstaną trzy innowacyjne typy materiałów: kompozyty na bazie grzybni (zapewniające doskonałą izolację akustyczną i termiczną), biofabrykowane polimery do lekkich powłok ogniochronnych oraz biopolimery strukturalne wzmacniane włóknami naturalnymi do elementów nośnych.

– Nasz projekt połączy biotechnologię, architekturę i inżynierię, aby stworzyć nową generację materiałów, które są bezpieczne, odporne na zmiany klimatu i po prostu piękne –wyjaśnia prof. Barbara Widera z Wydziału Architektury.

Politechnika Wrocławska pełni w tym projekcie rolę współkoordynatora odpowiedzialnego za zarządzanie techniczne i innowacyjne. Do zadań naszych naukowców będzie należała m.in. fizykochemiczna charakterystyka materiałów, ocena ich odporności na ogień oraz toksyczności.

Wyjątkowym elementem projektu będzie demonstrator estetyczny oraz Living Lab, które zostaną zlokalizowane na dziedzińcu Wydziału Architektury. Instalacja, zaprojektowana z poszanowaniem historycznego kontekstu dawnej siedziby instytutu prof. Tołpy, stanie się przestrzenią dialogu naukowców, studentów i mieszkańców o przyszłości zrównoważonego budownictwa.

– To tu będziemy testować i prezentować technologie, które mogą zrewolucjonizować rynek budowlany – podkreśla prof. Barbara Widera.

Nu-Bau 

Liderem merytorycznym ze strony PWr jest dr Kajetan Sadowski z Wydziału Architektury, a zespół współtworzą prof. Barbara Widera oraz dr Jakub Onyszkiewicz.

Projekt realizowany będzie przez konsorcjum, którego liderem jest The Queen's University of Belfast (Wielka Brytania), przy współpracy z partnerami z Irlandii, Danii, Włoch, Hiszpanii, Finlandii oraz Politechniki Wrocławskiej. Całkowita kwota dofinansowania to prawie 4 mln euro, z czego na prace zespołu PWr przyznano niemal 354 tys. euro.

Drugie życie betonu w duchu piękna i wspólnoty

Projekt NuBau (Reverse Local Construction Supply Chains for the Beautiful Re-Assembly of Reclaimed Construction Products) to śmiała próba zmierzenia się z jednym z największych problemów ekologicznych współczesnego świata: odpadami budowlanymi i gigantycznym śladem węglowym produkcji betonu. Naukowcy z Wielkiej Brytanii, Irlandii, Danii, Włoch, Hiszpanii, Finlandii oraz Polski będą udowodniać, że to, co dziś uznajemy za gruz, może stać się fundamentem eleganckiej i zrównoważonej architektury jutra.

Celem projektu NuBau jest odwrócenie tradycyjnego, linearnego modelu budownictwa i przekształcenie betonowych odpadów w pełnowartościowe, nowoczesne elementy konstrukcyjne. Dzięki wykorzystaniu robotyki i zaawansowanej wiedzy inżynierskiej, odzyskany beton powróci do miast w formie niskoenergetycznych, estetycznych struktur.

–  W ramach planowanych zadań, realizowanych wspólnie z firmą ARUP, skupimy się na badaniach nad pięknem i estetyką w duchu Nowego Europejskiego Bauhausu oraz na metodach współtworzenia przestrzeni z mieszkańcami – opowiada dr Kajetan Sadowski z Wydziału Architektury.

Zespół naszych naukowców pełni kluczową rolę merytoryczną, prowadząc dwa strategiczne pakiety prac: „Context, beauty and aesthetics” oraz „Inclusiveness and cocreation”.

– Przeanalizujemy sensoryczne i emocjonalne doświadczenia użytkowników, aby zdefiniować parametry estetyczne pozwalające projektować elementy z odzysku w sposób harmonijny i wzbogacający przestrzeń – wyjaśnia dr Kajetan Sadowski. – Chcemy, aby odzyskane elementy betonowe stały się nośnikami wartości kulturowych i społecznych.

Projekt NuBau to także szerokie działania angażujące lokalne społeczności poprzez warsztaty współprojektowania i konsultacje, co pozwoli zbudować silniejsze poczucie przynależności do miejsca zamieszkania.

REVAIL

Liderką na PWr jest dr hab. inż. arch. Magdalena Baborska-Narożny, prof uczelni z Wydziału Architektury, we współpracy z mgr inż. arch. Aleksandrą Kręt-Grześkowiak.

Projekt realizowany będzie przez konsorcjum pod przewodnictwem włoskiej instytucji Eurac Research, we współpracy z partnerami z Belgii, Danii, Austrii, Francji, Grecji, Hiszpanii oraz Politechniki Wrocławskiej. Całkowita kwota dofinansowania to prawie 4 mln euro, z czego na prace zespołu PWr przyznano niemal 343 tys. euro.

Architektura z odzysku i nowa rola „miejskich górników”

Z kolei projekt REVAIL może zmienić sposób, w jaki myślimy o cyklu życia budynków. Jego celem jest odzyskiwanie elementów z drewna, aluminium i ceramiki, a następnie ich ponowne wykorzystanie podczas modernizacji istniejących obiektów.

Jego autorzy chcą odejść od modelu opartego na nowych surowcach lub energochłonnym recyklingu. Zamiast tego proponują selektywny demontaż budynków i tzw. miejskie górnictwo, czyli ponowne wykorzystanie wartościowych komponentów. REVAIL promuje także podejście, w którym nieregularność i ślady użytkowania materiałów stają się elementem ich estetyki, a nie wadą.

W pracach wykorzystane będą narzędzia cyfrowe, które pozwolą automatyzować proces od projektu do produkcji.

– Dzięki temu możliwe będzie np. tworzenie prefabrykowanych paneli elewacyjnych z odzyskanych płytek ceramicznych –opisuje prof. Magdalena Baborska-Narożny z Wydziału Architektury.

W projekcie zostaną przetestowane dwa modele biznesowe: „zamknięty”, w którym producent sam odzyskuje swoje wyroby, oraz „otwarty”, oparty na regionalnych łańcuchach wartości, w tym szczególnie ważnym dla Dolnego Śląska łańcuchu dla ceramiki.

Zespół z Wydziału Architektury PWr zbada społeczną akceptację nowej estetyki materiałów z odzysku. – Poprzez procesy współtworzenia zadbamy o to, by nowe techniki ponownego montażu były nie tylko funkcjonalne, ale także zrozumiałe i atrakcyjne dla użytkowników –podkreśla prof. Baborska-Narożny.