Sunila Alvara Aalto na liście UNESCO. Fińskie osiedle robotnicze to modernizm blisko natury

Sunila – modernistyczne osiedle wśród fińskich lasów

Sunila powstała w Kotce, na wybrzeżu Zatoki Fińskiej, u ujścia rzeki Kymijoki, jako osiedle mieszkaniowe dla pracowników miejscowej fabryki celulozy. Pierwsze budynki ukończono w 1937 roku. Założenie zaprojektowane przez Alvara Aalto stało się jednym z najbardziej rozbudowanych projektów w jego karierze i przykładem nowoczesnego podejścia do projektowania środowiska mieszkaniowego.

Architekt potraktował Sunilę jako całościową kompozycję, w której architektura została podporządkowana naturalnemu krajobrazowi. Budynki rozmieszczono wśród drzew, zachowując charakterystyczny leśny krajobraz terenu. W efekcie powstała dzielnica, w której modernistyczna architektura nie konkuruje z naturą, lecz staje się jej częścią.

Jak podkreśla Anne Stocker, przewodnicząca stowarzyszenia Pro Sunila, kompleks fabryczny i mieszkaniowy stanowią największe zrealizowane dzieło Alvara Aalto. Sunila nie była przy tym jedynie eksperymentem architektonicznym. Stała się wzorem dla kolejnych zespołów mieszkaniowych.

Przeczytaj także: Fiński modernizm doceniony przez UNESCO. 13 budynków projektu Aalto trafiło na Listę Światowego Dziedzictwa>>

Architektura podporządkowana codziennemu życiu

W Sunili powstało 12 budynków mieszkalnych – domów szeregowych i bloków – a także rezydencja dyrektora fabryki Kantola, nadmorskie sauny oraz budynki usługowe. Całość została zaprojektowana jako kompletne środowisko życia dla pracowników zakładu przemysłowego.

To właśnie ten aspekt wyróżnia Sunilę na tle wielu innych dzieł architektury modernistycznej. Aalto nie projektował tutaj reprezentacyjnych gmachów, które miał być podziwiany z zewnątrz. Stworzył przestrzeń przeznaczoną do codziennego życia – mieszkania, miejsca pracy, usługi i przestrzenie wspólne zostały połączone z zielenią i naturalnym krajobrazem.

W Sunili architektura, natura i idea społecznego dobrostanu zostały ze sobą połączone w sposób, który wyprzedzał swoją epokę. Osiedle jest także ważnym elementem historii rozwoju fińskiego państwa opiekuńczego i przemysłu leśnego.

Domy Aalto można zobaczyć od środka

Sunila nie jest muzeum. To wciąż funkcjonująca dzielnica, w której mieszka około 1100 osób. Dzięki temu można zobaczyć, jak zaprojektowane przed niemal 90 laty środowisko mieszkaniowe funkcjonuje współcześnie.

Miłośnicy architektury mogą również zatrzymać się w apartamentach urządzonych zgodnie z zasadami projektowania Aino i Alvara Aalto. Jednym z najważniejszych miejsc kompleksu jest Kantola – dawna rezydencja dyrektora fabryki, położona nad wodą. Latem obiekt jest dostępny dla zwiedzających, a także można go wynająć na wydarzenia, spotkania czy warsztaty.

Sunila jako część dziedzictwa Aalto

Wpisanie Sunili na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO nastąpiło w ramach Aalto Works – zespołu 13 budynków i założeń reprezentujących najważniejsze realizacje nowoczesnej architektury stworzone przez Alvara, Aino i Elissę Aalto w Finlandii.

Dla osób zainteresowanych twórczością Aalto Sunila stanowi interesujące uzupełnienie architektonicznego szlaku prowadzącego przez Helsinki. W stolicy Finlandii znajduje się pięć obiektów należących do wpisanego na listę UNESCO zespołu Aalto Works: Finlandia Hall, House of Culture, siedziba Fińskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dom Alvara Aalto oraz jego pracownia.

Sunila leży około 130 km na wschód od Helsinek. W przeciwieństwie do pojedynczych reprezentacyjnych budynków w stolicy pozwala zobaczyć twórczość Aalto w zupełnie innej skali – jako kompletną dzielnicę mieszkaniową, która nadal pełni swoją pierwotną funkcję.

Mieszkańcy otwierają swoje domy

Wyjątkową okazją do poznania Sunili od środka będzie wydarzenie Sunila Aalto Homes, zaplanowane na 29–30 sierpnia, w godzinach 11:00–16:00. Mieszkańcy osiedla otworzą swoje domy dla zwiedzających, pozwalając zobaczyć, jak wygląda codzienne życie w przestrzeni zaprojektowanej przez Aino i Alvara Aalto.

Program obejmie również wykłady, dyskusje, pchli targ oraz warsztaty poświęcone architekturze i designowi. Wydarzenie ma pokazać nie tylko architektoniczne walory Sunili, ale także to, w jaki sposób założenie zaprojektowane niemal dziewięć dekad temu nadal działa jako żywa i zamieszkana społeczność.

Ósmy fiński wpis na listę UNESCO

Sunila została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako część Aalto Works. Tym samym Finlandia zyskała swój ósmy obiekt lub zespół obiektów na liście UNESCO. Wśród wcześniejszych wpisów znalazły się m.in. twierdza Suomenlinna oraz historyczne centrum Rauma.

Dla Sunili wpis oznacza nowy etap w historii osiedla. Jak mówi Anne Stocker z Pro Sunila: „Dla Sunili rozpoczyna się nowy i ekscytujący rozdział”. Dziedzictwo Aalto nie zostało tu zamknięte w muzealnych wnętrzach – nadal służy mieszkańcom, pokazując, że modernistyczna wizja miasta może przetrwać dziesięciolecia, nie tracąc swojej aktualności.