Muzeum Walki i Męczeństwa w Palmirach

Palmirski cmentarzu znajduje się w Puszczy Kampinowskiej. Pochowano na nim 2 tys. 115 ofiar hitlerowskich egzekucji, które odbywały się między 1939 a 1943 rokiem w podwarszawskich lasach. Muzeum, które stanęło nieopodal poświęcono ich pamięci.

Architekci stworzyli niski, parterowy budynek o płaskim dachu i ścianach z surowego betonu, z dużymi przeszkleniami od strony cmentarza - widok na groby to część ekspozycji. - Mając wzgląd na puszczę, Kampinoski Park Narodowy i cmentarz zaprojektowany przez wybitnego architekta Romualda Gutta, chcieliśmy jak najmniej naruszyć tę przestrzeń i jak najbardziej wtopić budynek w krajobraz. Stworzyliśmy minimalistyczną, modernistyczną formę - tło dla wystawy - mówi Szczepan Wroński, architekt z WXCA.

Surowa architektura stanowi więc tło dla ekspozycji projektu Marka i Macieja Mikulskich, która prezentuje min. historię Puszczy Kampinoskiej od powstania styczniowego do Powstania Warszawskiego. Zwiedzający zobaczą tu m.in.: konar z dębu, na którym Rosjanie wieszali powstańców 1863 r., wydobyte z ziemi hełm, lornetkę i karabin żołnierzy polskich z 1939 r., a także zdjęcia terroryzowanej przez Niemców Warszawy.

Na betonowej ścianie wyświetlany jest fragment filmu "Polskie drogi" ze sceną egzekucji. Wzdłuż trasy zwiedzania umieszczono zdjęcia i biogramy osób pochowanych na cmentarzu w Palmirach. W 30 małych gablotkach umieszczono pamiątki po rozstrzelanych: dokumenty, drobne przedmioty i strzępy ubrań.

Wokół budynku posadzono sosny symbolizujące miejsca rozstrzeliwań warszawiaków: Palmiry, Laski, Wólkę Węglową, Szwedzkie Góry i Wydmy Łuże. - Drzewa były jedynymi świadkami tamtej tragedii - tłumaczy ideę tego rozwiązania Szczepan Wroński.

Projekt młodych architektów wygrał w 2009 roku w otwartym przetargu zorganizowanym przez Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta. Startowało w nim ponad 20 firm z całego kraju. Warszawska pracownia zaproponowała wówczas najlepszą ofertę i zadeklarowała, że zaprojektuje muzeum za nieco ponad 96 tys. zł. Budowa, którą zakończono w tym roku sfinansował warszawski ratusz. Koszt całej inwestycji wyniósł 9,2 mln zł.